Latest entries

þriðjudagur, 5. mar 2019

Hádegisfyrirlestur 12. mars: Byggingarsaga Hegningarhússins við Skólavörðustíg í ljósi betrunarheimspeki 19. aldar

Þriðjudaginn 12. mars flytur Hjörleifur Stefánsson hádegisfyrirlesturinn „Byggingarsaga Hegningarhússins við Skólavörðustíg í ljósi betrunarheimspeki 19. aldar“. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands. Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur hádegisfyrirlesturinn í samvinnu við Þjóðminjasafnið en hann er hluti af fyrirlestraröð félagsins, sem þetta misserið hefur yfirskriftina „Saga réttarfars og refsinga“.

Í upphafi 19. aldar varð alger bylting í öllu sem laut að fangelsismálum og refsingum á vesturlöndum. Heimspekingar og samfélagsfrömuðir tóku að ræða fangelsismál og mannúðarsjónarmið settu mark sitt á þá stefnumótun sem átti sér stað. Athyglin beindist í vaxandi mæli að því hvernig haga mætti fangelsisbyggingum og fangelsisvistinni þannig að fangarnir yrðu mótaðir á jákvæðan hátt til að verða betri menn. Betrun varð mikilvægari en refsing. Í byggingarsögu Hegningarhússins birtast byltingarkenndar samfélagsbreytingar utan úr hinum stóra heimi sem teygðu anga sína hingað til lands þótt aðstæður yllu því að hér hlutu þær að verða með sérstökum hætti.

Hjörleifur Stefánsson er menntaður sem arkitekt en hefur að mestu starfað að varðveislu og rannsóknum á íslenskum byggingararfi frá því um 1975. Hann hefur skrifað bækur um íslenska byggingarsögu og fjallað um siðfræði byggingarlistar.

mánudagur, 4. mar 2019

Hugvísindaþing 2019

Hugvísindaþing er árviss ráðstefna Hugvísindastofnunar. Guðmundur Hálfdanarson, forseti Hugvísindasviðs, setur þingið kl. 12.00 í Hátíðasal Háskólans í Aðalbyggingu, föstudaginn 8. mars. Hátíðarfyrirlesari verður Stephen Greenblatt, bókmenntafræðingur, einn af upphafsmönnum hinnar svokölluðu nýsöguhyggju (e. New Historicism) og handhafi Holberg-verðlaunanna 2016.

Það er ekki þverfótað fyrir spennandi umfjöllunum á sviði sagnfræði sem vert er að skoða. Alls eru 150 málstofur og fyrirlestrar í boði á tveimur dögum en dagskrána má sjá hér. 

Föstudaginn 8. mars kl. 13.15-14.45
Viðtakendur eða virkir gerendur? Um atbeina almennings á Íslandi á 18. og 19. öld – Oddi 201. Fyrirlesarar eru Vilhelm Vilhelmsson, Hrafnkell Lárusson og Margrét Gunnarsdóttir.

Föstudaginn 8. mars kl. 15.15-17.15
Listakonur, húsmæður, netagerðakonur og kvenlíkaminn – sýnishorn úr rannsókninni „Í kjölfar kosningaréttar“ - Oddi 201. Fyrirlesarar eru Hanna Guðlaug Guðmundsdóttir, Ragnheiður Kristjánsdóttir, Erla Hulda Halldórsdóttir og Þorgerður H. Þorvaldsdóttir.
Samskipti Íslendinga við útlendinga – ávinningur og virðisauki - Oddi 206. Fyrirlesarar eru Auður Hauksdóttir og Oddný G. Sverrisdóttir.

Laugardaginn 9. mars kl. 10.30-12.00
Tímanna tákn: Almanök og efnismenning á 19. öld – Árnagarður 201. Fyrirlesarar eru Davíð Ólafsson, Kristján Mímisson og Andri M. Kristjánsson.
Hver var þessi Kristur? Sagnfræðilegar, heimspekilegar og guðfræðilegar nálganir – Árnagarður 310. Fyrirlesarar eru Sverrir Jakobsson, Rúnar M. Þorsteinsson og Arnfríður Guðmundsdóttir.
Nýlenduminningar Atlantshafssvæðisins – Árnagarður 311. Fyrirlesarar eru Toby Erik Wikström, Ólöf Nordal og Ann-Sofie N. Gremaud.

Laugardaginn 9. mars kl. 13.00-14.30
Kynsjúkdómar, kynverund og klám – Árnagarður 201. Fyrirlesarar eru Hafdís Erla Hafsteinsdóttir, Íris Ellenberger, Þorsteinn Vilhjálmsson og Kristín Svava Tómasdóttir.
Fjölskyldan og heimilisbúskapur í upphafi 18. aldar – Árnagarður 311. Fyrirlesarar eru Óskar Guðlaugsson, Guðmundur Jónsson, Árni Daníel Júlíusson, Ingibjörg Jónsdóttir, Ólöf Garðarsdóttir og Sigríður Hjördís Jörundsdóttir.

Laugardaginn 9. mars kl. 15.00-16.30
Frá töfrum og trú til vísinda. Fæðingarhjálp og kvennamenning – Árnagarður 310. Fyrirlesarar eru Erla Dóris Halldórsdóttir, Gísli Sigurðsson og Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir.
Stefndi Ísland til andskotans? – Árnagarður 311. Fyrirlesarar eru Orri Vésteinsson, Árni Daníel Júlíusson og Axel Kristinsson.

þriðjudagur, 26. feb 2019

Hlaðvarp/myndband: Tryggvi Rúnar Brynjarsson: Einfaldur þolandi flókins og forns dómskerfis? Arfleifð skammar og útþynning ábyrgðar við úrlausn Guðmundar- og Geirfinnsmála í samtímanum

Hlaðvarp/myndband: Þórunn Guðmundsdóttir: Voveiflegur dauðdagi Kristínar Sigurðardóttur vinnukonu árið 1756

fimmtudagur, 21. feb 2019

Hlaðvarp/myndband: Arnór Gunnar Gunnarsson: Scalia, Ginsburg og Keflavíkurstöðin. Rainbow Navigation-málið fyrir bandarískum dómstólum 1985-1991

miðvikudagur, 13. feb 2019

Hádegisfyrirlestur 26. febrúar: Galdra- og brennudómar. Réttarfar Íslendinga á 17. öld

Þriðjudaginn 26. febrúar flytur Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir hádegisfyrirlesturinn „Galdra- og brennudómar. Réttarfar Íslendinga á 17. öld“. Fyrirlesturinn hefst klukkan 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur hádegisfyrirlesturinn í samvinnu við Þjóðminjasafnið en hann er hluti af fyrirlestraröð félagsins, sem þetta misserið hefur yfirskriftina „Saga réttarfars og refsinga“.

Á sautjándu öld komu upp 152 galdramál á Íslandi sem leiddu til brennudóma yfir 25 einstaklingum. Var flestum dómunum fullnægt, þar af ríflega helmingi í héraði. Hefur sú réttarframkvæmd vakið spurningar í ljósi konungsbréfs sem gefið var út árið 1576 en virðist hafa farið fyrir ofan garð og neðan hjá íslenskum dómstólum lengi vel. Er svo að sjá sem Íslendingar hafi ekki þekkt vel sína eigin löggjöf eða þær tilskipanir sem hingað bárust með konungsbréfum um það hvernig haga skyldi málsmeðferð í "lífs og æru sökum". Í fyrirlestrinum verður fjallað nánar um réttarframkvæmd þessa tíma í ljósi valinna galdramála sem tekin verða til greiningar og málsástæður þeirra og lagarök rakin.

Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir lauk doktorsprófi í íslenskum bókmenntum og þjóðfræði frá Háskóla Íslands með ritgerð sinni Brennuöldin. Galdur og galdramál í málskjölum og munnmælum (Háskólaútgáfan 2000). Hún hefur starfað sem frétta- og fjölmiðlamaður, háskólakennari og bókmenntagagnrýnandi auk starfa borgarfulltrúa í Reykjavík, skólameistara á Ísafirði og alþingismanns. Eftir Ólínu liggja fimm útgefnar bækur. Ritsmíðar hennar eru fræði og skáldskapur, þýðingar og kennsluefni auk fjölmargra fyrirlestra og tímaritsgreina.

þriðjudagur, 5. feb 2019

Hádegisfyrirlestur 12. febrúar: Einfaldur þolandi flókins og forns dómskerfis? Arfleifð skammar og útþynning ábyrgðar við úrlausn Guðmundar- og Geirfinnsmála í samtímanum

Þriðjudaginn 12. febrúar flytur Tryggvi Rúnar Brynjarsson hádegisfyrirlesturinn „Einfaldur þolandi flókins og forns dómskerfis? Arfleifð skammar og útþynning ábyrgðar við úrlausn Guðmundar- og Geirfinnsmála í samtímanum“ í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur hádegisfyrirlesturinn í samvinnu við Þjóðminjasafnið en hann er hluti af fyrirlestraröð félagsins, sem þetta misserið hefur yfirskriftina „Saga réttarfars og refsinga“.

Í fyrirlestrinum verður rýnt í yfirstandandi uppgjör Guðmundar- og Geirfinnsmála eins og það hefur birst í opinberum skýrslum, greinargerðum og úrskurðum síðastliðins áratugs. Sérstök áhersla og umræða verður um sýn hinna ýmsu (mestanpart löglærðra) leikenda samtímans á þeim sögulegu atburðum og persónum sem málin snerta.

Við flutning málanna fyrir Hæstarétti í september síðastliðnum voru efnisleg átök og álitamál í sýnilegu lágmarki og kröfðust bæði ákæruvaldið og verjendur dómþola sömu niðurstöðu. Leiðin að sýknu var þó fjarri því átakalaus. Eitt þeirra atriða sem tekist var á um – og er í raun enn óuppgert – snýr að spurningunni um ábyrgð sjálfra dómþolanna á hinum röngu dómum, einkum á því að hafa gefið óáreiðanlega framburði og/eða játað falskt á upphafs­stigum lögreglu­rannsókn­ar­innar. Eiga ástæðurnar fyrir því meðal annars að hafa legið í meintum andlegum og jafnvel vitsmunalegum veikleikum þessara einstaklinga. Á móti hafa vissulega komið fram sjónarmið um hina ýmsu bresti dómskerfis þessa tíma, en þeim hefur hinsvegar iðulega verið lýst sem ópersónubundnum og þeir tengdir tilteknum kerfislægum göllum og úreltum viðmiðum í yfirheyrslutækni.

Tilgáta fyrirlesara er að þetta áherslumisræmi sé fyrst og fremst til marks um undirliggjandi og gegnumgangandi mismunun á grundvelli félagslegrar stöðu og valds. Það sýni hvernig þeir sem hafa æðri stöðu í samfélaginu geta notið verndar sinnar persónu og mannhelgi – þó látnir séu þeir flestir – á meðan hinir valdaminni – sem einnig eru sumir hverjir látnir – eru á sama tíma beraðir fyrir hvassri sálgreiningu og opinberri afhjúpun þeirra meintu persónulegu veikleika. Á grundvelli þessarar tilgátu vakna upp spurningum sem eru í senn lagalegar, söguspekilegar og – vegna sambands fyrirlesara við einn fyrrum dómþolann – persónulegar. Markmiðið er að benda á hliðar hins sögulega uppgjörs sem hefðu betur mátt fara, en jafnframt skoða hvort ennþá sé tækifæri til að takast á við einhverjar af þessum óuppgerðu hliðum málanna.

Tryggvi Rúnar Brynjarsson lauk BA-prófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands árið 2015 og MA-prófi í sagnfræði frá Háskólanum í Bresku Kólumbíu árið 2017. Hann er dóttursonur Tryggva Rúnars Leifssonar, fyrrum dómþola í Guðmundar- og Geirfinnsmálum.

mánudagur, 4. feb 2019

Málþing til heiðurs Helga Skúla Kjartanssyni

Helgi Skúli Kjartansson verður sjötugur á næstu dögum. Í tilefni af afmælinu hafa nokkrir vinir hans blásið til málþings honum til heiðurs. Málþingið verður hinn 8. febrúar næstkomandi og hefst klukkan 15.00 í fyrirlestrarsal Skriðu á Menntavísindasviði (hús gamla Kennaraháskólans við Stakkahlíð).

Dagskrána er að finna hér

Utangarðsfólk á átjándu öld. Málþing og 25 ára afmæli Félags um átjándu aldar fræði

Félag um átjándu aldar fræði heldur málþing undir yfirskriftinni Utangarðsfólk á átjándu öld í Þjóðarbókhlöðu, fyrirlestrasal á 2. hæð, laugardaginn 9. febrúar 2019. Málþingið hefst kl. 13:30 og því lýkur eigi síðar en kl. 16:45. Nánari upplýsingar hér: Utangarðsfólk á átjándu öld

mánudagur, 28. jan 2019

Tilnefningar til Viðurkenningar Hagþenkis

Nýverið voru kynntar tilnefningar til Viðurkenningar Hagþenkis, félags höfunda fræðirita og kennslugagna. Verðlaunin hafa verið veitt árlega í yfir þrjá áratugi fyrir framúrskarandi fræðirit, námsgögn eða aðra miðlun fræðilegs efnis til almennings. Tíu bækur eru tilnefndar ár hvert og hlýtur ein þeirra Viðurkenningu Hagþenkis við hátíðlega athöfn í mars. Sagnfræðingar eru hlutskarpir að þessu sinni en tilnefndir eru:

Árni Daníel Júlíusson, fyrir bókina Af hverju strái. Saga af byggð, grasi og bændum 1300–1700. Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands og Háskólaútgáfan gefur út. Umsögn viðurkenningarráðs: „Vönduð sagnfræðirannsókn og frumleg framsetning býður lesandanum í spennandi tímaferðalag aftur til lítt þekktra alda Íslandssögunnar.“

Axel Kristinsson, fyrir bókina Hnignun, hvaða hnignun? Goðsögnin um niðurlægingartímabilið í sögu Íslands. Sögufélag gefur út. Umsögn viðurkenningarráðs: „Ögrandi söguskoðun og eftirtektarverður frásagnarstíll höfundar mynda öfluga heild.“

Bára Baldursdóttir og Þorgerður H. Þorvaldsdóttir, fyrir bókina Krullað og klippt. Aldarsaga háriðna á Íslandi. Hið íslenska bókmenntafélag gefur út. Umsögn viðurkenningarráðs: „Faglega fléttað verk byggt á hárfínni heimildavinnu um sögu starfsgreinar þar sem sjónum er ekki síst beint að ólíkri kynjamenningu.“

Kristín Svava Tómasdóttir, fyrir bókina Stund klámsins. Klám á Íslandi á tímum kynlífsbyltingarinnar. Sögufélag gefur út. Umsögn viðurkenningarráðs: „Brautryðjandaverk um sögu kláms og kynverundar á Íslandi sem byggir á afhjúpandi rannsóknum á vandmeðförnu efni.“

Sverrir Jakobsson, fyrir bókina Kristur. Saga hugmyndar. Hið íslenska bókmenntafélag gefur út. Umsögn viðurkenningarráðs: „Fróðleg og sannfærandi framsetning á því hvernig hugmyndir manna um Krist þróuðust og breyttust gegnum aldirnar í meðförum þeirra sem á hann trúðu.“


This page

Um félagið

Sagnfræðingafélag Íslands er fagfélag íslenskra sagnfræðinga. Sem slíkt er það vettvangur fyrir umræður um sérfagleg málefni, en jafnframt vill það stuðla að þverfaglegum rökræðum um vísindi og fræði almennt. Félagið stendur reglulega fyrir opnum félagsfundum, ráðstefnum, og ýmsum fagtengdum fundum.

Póstfang félagsins er:
Sagnfræðingafélag Íslands
ReykjavíkurAkademían
Þórunnartún 2
IS-105 Reykjavík

Tölvupóstfang félagsins er: sagnfraedingafelagid@gmail.com

Einnig má hafa samband við Markús Þ. Þórhallsson, formann Sagnfræðingafélagsins, í gegnum tölvupóstfangið mth39@hi.is

About the Association

The Icelandic Association of Historians can be contacted via email: sagnfraedingafelagid@gmail.com.

Search this page


Gammabrekka

Við minnum á póstlista sagnfræðinga. Þar fara daglega fram líflegar umræður um spennandi málefni.

Skráðu þig á Gammabrekku.

Random image

Hádegisfyrirlestrar Sagnfræðingafélagsins haust 2019

Miðvikudagur 11. september

Helgi Þorláksson: Þið munið hann Þorlák. Skálholt á kaþólskri tíð og lútherskri.

Þriðjudagur 24. september

Hjalti Hugason: „Jarðsett verður í heimagrafreit“. Um útfararsiði og samfélagsbreytingar.

Þriðjudagur 8. október

Rakel Edda Guðmundsdóttir: „Alt það, sem við ekkert hefir að keppa, dofnar og deyr“. Umræður og átök um guðfræði og trú, þjóðkirkju og fríkirkju á síðum íslenskra dagblaða í kringum aldamótin 1900.

Þriðjudagur 22. október

Sverrir Jakobsson: Jesús Kristur í ljósi kenninga um menningarlegt minni.

Þriðjudagur 5. nóvember

Þorsteinn Helgason: Var Tyrkjaránið trúarlegur viðburður?

Þriðjudagur 19. nóvember

Bryndís Björgvinsdóttir: Bannhelgi og náttúra: Trú á stokka og steina.

Þriðjudagur 3. desember

Haraldur Hreinsson: Kirkjuvaldsstefnan og trúarleg orðræða á þjóðveldisöld

Allir fyrirlestrar eru haldnir í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands og hefjast kl. 12:05.


RSS for entries. RSS for comments.

Powered by WordPress. Valid XHTML & CSS.

Fótur

Sagnfræðingafélag Íslands - Sími: 661-2671- Tölvupóstur: sagnfraedingafelagid@gmail.com