Nýjustu færslur

Hrefna Róbertsdóttir sagnfræðingur flytur erindi Gamall eða nýr tími á 18. öld? þriðjudaginn 2. mars kl. 12.05 í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands. Í erindinu fjallar Hrefna um hugmyndir um hvernig líta megi á landshagi og samfélagsmál á átjándu öld með hliðsjón af öldunum sem umlykja hana, þá sautjándu og þá nítjándu. Öldin átjánda hefur fengið margar umsagnir og dóma í sagnaritun, öld áfalla, öld nýjunga, öld náttúruhamfara og svo mætti áfram telja. Hluta þessara dóma verður áfrýjað í erindinu og gerð tilraun til að fella nýja. Erindið er hluti af hádegisfyrirlestraröð Sagnfræðingafélagsins sem ber yfirskriftina Hvað er dómur sögunnar?

Í erindinu verður áttavita tímans beint að ýmsum fyrirbærum 18. aldarinnar og dómar sögunnar um þá leitaðir uppi. Meðal þess sem skoðað verður er verkaskipting kvenna og karla við ullarvinnu og fiskveiðar, vinnulöggjöf og viðhorf til handverks og atvinnustarfsemi Innréttinganna. Hvar eru vísbendingar um stöðugleika og hvar eru sprotar breytinga?

Átjándu öldina má t.d. skoða í samhengi við þéttbýlismyndun 19. aldarinnar og leita eftir leiðarþráðum sem tengja má við það sem leiddi til breyttra búsetuhátta. Voru t.d. mikil tengsl á milli kaupstaðarstofnunarinnar 1786 og þéttbýlismyndunar í lok 19. aldar? Eins má líta á stofnun sömu kaupstaða 1786 í samhengi við tilraunir til eflingar handverksvinnslu á 17. öld. Var samhengi milli hugmynda Vísa-Gísla um stofnun þorpa um miðja 17. öld og þeirra sex kaupstaða sem stofnaðir voru öld síðar?

Fyrr í dag flutti Jón Yngvi Jóhannsson erindi um Gunnar Gunnarsson og dóm sögunnar. Fyrirlesturinn var hluti af röðinni  Hvað er dómur sögunnar? Nú er hægt að hlusta á herlegheitin en vert er að geta þess að upptakan er óvenju lágvær að þessu sinni. Hljóðskráin er hér.

Jón Yngvi Jóhannsson bókmenntafræðingur flytur erindið „Ég var ekki falur neinu valdi.“ Um Gunnar Gunnarsson og dóm sögunnar þriðjudaginn 16. febrúar kl. 12.05 í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands. Í erindinu fjallar Jón Yngvi meðal annars um samskipti Gunnars við Þriðja ríkið og afstöðu Gunnars sjálfs á efri árum til hlutverks síns í sögunni. Erindið er hluti af hádegisfyrirlestraröð Sagnfræðingafélagsins sem ber yfirskriftina Hvað er dómur sögunnar?

Dómur sögunnar er ekki einkamál sagnfræðinga eða annarra fræðimanna sem fást við sögulegar rannsóknir. Flestir þeir sem taka virkan þátt í mannlífi og menningu eru sér meðvitaðir um að verk þeirra verða dæmd, bæði af samtímamönnum og þeim sem á eftir koma. Þetta á ekki síst við um rithöfunda, sérhver rithöfundur býr sér til goðsögn um sjálfan sig og sú goðsögn er öðrum þræði málsvörn fyrir dómstól sögunnar.

Í erindinu verður einkum fjallað um glímu Gunnars við eigin arfleifð á seinni hluta ævinnar. Gunnar varð þess óvenju snemma áskynja að líf hans og verk voru efni í sögu. Fyrstu bækurnar um hann komu út þegar hann var á fertugsaldri og sjálfur tók hann snemma að móta sögu sína á virkan hátt, í skáldskap, greinum, viðtölum og einkabréfum.

Athyglinni verður einkum beint að tveimur hliðum á lífi Gunnars sem hafa öðrum fremur orðið tilefni til sögulegra dóma: annars vegar samskiptum hans við Þriðja ríkið á fjórða áratugnum, hins vegar stöðu hans í íslenskri bókmenntasögu og sambandi hans við Halldór Laxness.

Gunnar gerði aldrei upp fortíð sína með afgerandi hætti, meðal annars vegna þess að honum þótti hann ekki þurfa þess.Hann trúði því að dómur sögunnar yrði sér í hag. Með rannsókn á skrifum Gunnars, einkum greinum og bréfum, verður reynt að varpa ljósi á afstöðu hans sjálfs til sögulegrar arfleifðar sinnar og á þá dóma sem seinni tíma menn hafa fellt um Gunnar Gunnarsson og verk hans.

Nánari upplýsingar veitir Jón Yngvi í síma 820 0871.

Aðgangur er sem fyrr öllum opinnn og ókeypis.

AkureyrarAkademían og Sagnfræðingafélag Íslands standa að málþinginu Hvað er kreppa? mánudaginn 8. febrúar kl. 15 í gamla Húsmæðraskólanum, Þórunnarstræti 99 á Akureyri. Á málþinginu endurflytja Viðar Hreinsson, Sigrún Davíðsdóttir og Guðmundur Hálfdanarson fyrirlestrana sem þau héldu í hádegisfyrirlestraröð Sagnfræðingafélagsins haustið 2009 undir yfirskriftinni Hvað er kreppa?

Dagskráin er eftirfarandi:

15:00 Húsið opnar

15:15 Kristín Ástgeirsdóttir: Málþingið sett

15:20 Viðar Hreinsson, bókmenntafræðingur: Er einhver að hlusta? Um ótta og eymd hugvísindanna

16:00 Sigrún Davíðsdóttir, blaðamaður: Kreppan og kunningjaþjóðfélagið

16:40 Hlé

17:00 Guðmundur Hálfdánarson, sagnfræðingur: Er íslenskt fullveldi í kreppu?

17:40 Umræður

18:00 Þingslit

Kristín Ástgeirsdóttir stýrir fundinum.

Aðgangur er ókeypis og allir eru boðnir velkomnir.

Í gær hélt Úlfur Bragason erindi um Gissur Þorvaldsson og mat á bæði honum og samtímamönnum hans. Fyrirlesturinn var afar vel sóttur og vel talað um hann. Þetta var annar hádegisfyrirlesturinn í röðinni Hvað er dómur sögunnar? og er nú hægt að hlusta á erindið í heild sinni hér.

Úlfar Bragason prófessor flytur erindið „Útlent vald oss yfir dynur – Ísland hefur jarl!“ Eftirmæli Gissurar Þorvaldssonarþriðjudaginn 2. febrúar kl. 12.05 í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands. Erindið er hluti af hádegisfyrirlestraröð Sagnfræðingafélagsins sem ber yfirskriftina Hvað er dómur sögunnar?

Í lýsingu á erindinu segir:

Í bók sinni um Gissur jarl (1966) sagði Ólafur Hansson: „Það mun hafa verið hin almenna skoðun hér á landi í lok síðustu aldar og fram eftir þessari, að Gissur væri eitt hið versta illmenni, sem uppi hefði verið hér á landi“(145). Ólafur benti á að þessi dómur byggðist á þjóðernislegri söguskoðun 19. aldar og ætti sér ekki nema litla stoð í heimildum. Niðurstaða hans var sú að þess væri að vænta „að mat Íslendinga á Gissuri jarli verði í framtíðinni hlutlægara og ástríðulausra en það var um langan aldur“ (149).

Síðan Ólafur skrifaði bók sína hafa ýmir fjallað um sögu 13. aldar – bæði sagnfræðingar og rithöfundar. En hefur dómur sögunnar yfir Gissuri breyst? Er ekki enn í almennri umræðu um utanríkismál vísað til endaloka goðaveldisins og þau tekin sem dæmi um hvernig slæmir synir og dætur eigi ekki að svíka móður sína? Er ekki enn verið að hrópa landráðamenn á götum og í þingsölum? Er þá ekki beint og óbeint verið að vísa til hinnar hefðbundu stórsögu um glæsta gullöld sem rann sitt skeið vegna svikráða óþjóðhollra manna? Gerð voru hróp að Jóhönnu Sigurðardóttur og öðrum ráðherra á Austurvelli 17. júní og þeir vændir um svik.

Í fyrirlestrinum verður fjallað um hvort dómur sögunnar yfir Gissuri Þorvaldssyni hafi breyst í sagnaritun síðustu 50 ára, hvort rithöfundar sem fjallað hafi um 13. öldina hafi tekið mið af nýjum sagnfræðirannsóknum eða sitji enn við sinn þjóðerniskeip og hvort almenningur sitji fastur í stórsögu sjálfsstæðisbaráttunnar svokölluðu? Verður Jóhönnu Sigurðardóttur að ósk sinni að sá kafli í sögu Íslendinga sem hún telur að nú sé hafinn verði stuttur? Hver verður dómur sögunnar yfir hlutverki hennar í þeim kafla?

Sem fyrr er aðgangur ókeypis og öllum heimill.

Sagnfræðingafélag Íslands og Félag þjóðfræðinga á Íslandi áætla að halda næstu landsbyggðaráðstefnu sína á Suðausturlandi; í Suðursveit og á Höfn
Hornafirði. Ráðstefnan verður haldin í samvinnu við Fræðasetur Háskóla Íslands á Höfn og ReykjavíkurAkademíuna, helgina 21.-23. maí.

Fyrirsögn ráðstefnunnar er að þessu sinni UNDIR HORNAFJARÐARMÁNA og áhersla verður lögð á samspil mannlífs, menningar og náttúru á Suðausturlandi. Óskað er eftir erindum á sviði hug- og félagsvísinda sem falla að þessu efni. Tillögur að erindum sendist til Írisar Ellenberger, formanns Sagnfræðingafélagsins, netfang irisel@hi.is og Soffíu Auðar Birgisdóttur, sérfræðings á Háskólasetrinu á Höfn, netfang: soffiab@hi.is, fyrir 15. febrúar. Nánari upplýsingar má einnig fá í síma: 8614832 (Íris) og 4708042 eða 8482003 (Soffía Auður).

Markmiðið með landsbyggðaráðstefnunum er m.a. að hlúa að staðbundnum rannsóknum og fræðastörfum á landsbyggðinni og gefa fólki kost á að miðla
þeim rannsóknum sem unnar eru á sviði hug- og félagsvísinda á landsvísu. Ávallt er leitast við að hafa ráðstefnurnar þverfaglegar og fá fyrirlesara
af ólíkum fræðasviðum auk heimamanna á hverju svæði fyrir sig. Ráðstefnuhaldinu er einnig ætlað að vekja áhuga fræðimanna af höfuðborgarsvæðinu á einstökum svæðum landsbyggðarinnar og taka fyrir efni sem eru knýjandi í fræðilegri umræðu. Þessar ráðstefnur hafa verið mjög fjölsóttar af fræðimönnum sem og stúdentum.