Latest entries

föstudagur, 16. mar 2018

Hádegisfyrirlestur 20. mars: Umskiptin frá húshitun með olíu/kolum til jarðvarma, 1930–1980: Hvað má læra af reynslu Íslendinga?

Þriðjudaginn 20. mars flytur Óðinn Melsted erindið „Umskiptin frá húshitun með olíu/kolum til jarðvarma, 1930–1980: Hvað má læra af reynslu Íslendinga?“. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er fimmta erindi þessa vormisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Á undanförnum misserum hefur verið lögð aukin áhersla á að rannsaka orkusögu út frá áskorunum líðandi stundar, en ein helsta áskorun á heimsvísu er „afkolun“ (e. decarbonization) í húshitun. Nú til dags þykir sjálfsagt að Íslendingar noti jarðvarma til húshitunar, en eins og annars staðar í veröldinni var meirihluti húsa lengi vel kyntur með kolum og olíu. Með byggingu hitaveitna tókst Íslendingum hins vegar að skipta út innfluttu jarðefnaeldsneyti fyrir innlendan jarðvarma. Af hverju gátu Íslendingar losað sig við jarðefnaeldsneyti? Hvað má læra af reynslu Íslendinga? Í erindinu verður fjallað um þessar spurningar á grundvelli eigin rannsókna á orsökum tveggja lykilbreytinga í íslenska afkolunarferlinu: uppbyggingu Hitaveitu Reykjavíkur upp úr 1930, þegar kolakyndingu var skipt út fyrir hverahitun, og hitaveituvæðingu landsbyggðarinnar á 8. áratugnum, þegar olíukyndingu var útrýmt með skipulögðum hætti.

Óðinn Melsted lauk BA-prófi í sagnfræði og MA-prófi í evrópskum tungumálum, sögu og menningu frá Háskóla Íslands. Hann stundar nú doktorsnám í sagnfræði við Háskólann í Innsbruck í Austurríki. Doktorsverkefni hans, „Icelandic Energy Regimes: Fossil Fuels, Renewables and the Path to Sustainability, 1940–1990“, hefur hlotið rannsóknarstyrki frá Austurrísku vísindaakademíunni (ÖAW), Orkurannsóknasjóði Landsvirkjunar og Samtökum evrópskra umhverfissagnfræðinga (ESEH).

fimmtudagur, 15. mar 2018

Bjarnarmessa 20. mars

Þriðjudaginn 20. mars stendur Sagnfræðingafélagið ásamt Sögufélagi og Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands fyrir minningarþingi um Björn Þorsteinsson sagnfræðing í tilefni af 100 ára fæðingarafmæli hans. Þingið fer fram í fyrirlestrasal 023 í Veröld, húsi Vigdísar Finnbogadóttur, kl. 16:30-18:30. Fundarstjóri verður Kristín Svava Tómasdóttir, formaður Sagnfræðingafélagsins.

Dagskrá

Þingsetning: Hrefna Róbertsdóttir, forseti Sögufélags
Kveðja frá Vigdísi Finnbogadóttur
Helgi Skúli Kjartansson: Eigi einhamur. Æviatriði Björns Þorsteinssonar
Sveinbjörn Rafnsson: Björn Þorsteinsson, íslenskur sagnfræðingur á 20. öld
Helgi Þorláksson: Félagsmálatröllið Björn Þorsteinsson
Guðmundur J. Guðmundsson: Í slóð Björns Þorsteinssonar

Hlé kl. 17:20 í 20 mínútur. Léttar veitingar

Björn Pálsson: Fræðari og félagi
Þórunn Valdimarsdóttir: Bjössi besta Buna
Ávarp: Valgerður Björnsdóttir
Ávarp: Jón Atli Benediktsson, rektor Háskóla Íslands
Styrkveiting úr Sagnfræðisjóði dr. Björns Þorsteinssonar. Valgerður Björnsdóttir afhendir styrkinn
Þingslit: Anna Agnarsdóttir f.h. Sagnfræðistofnunar Háskóla Íslands

föstudagur, 2. mar 2018

Hádegisfyrirlestur 6. mars: Reykjavíkurflugvöllur. Saga flugvallarmálsins

Þriðjudaginn 6. mars flytur Arnþór Gunnarsson erindið „Reykjavíkurflugvöllur. Saga flugvallarmálsins.“ Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er fjórði fyrirlestur vormisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Í fyrirlestrinum verður fjallað um langvinnar deilur um staðsetningu og starfsemi Reykjavíkurflugvallar allt frá því að Bretar gerðu flugvöllinn á árum síðari heimsstyrjaldar. Deilurnar snúast meðal annars um ólíka hagsmuni höfuðborgar og landsbyggðar, skipulagsmál og flugtæknileg atriði, auk þess sem pólitík kemur mikið við sögu. Ætlunin er að varpa nýju og skýrara ljósi á ýmsa þætti málsins, meðal annars áhrif flugvallarins á þróun miðbæjarins. Að lokum verður vikið að stöðu flugvallarmálsins í dag og spurt, í ljósi sögunnar, hvort raunhæf lausn sé í sjónmáli.

Arnþór Gunnarsson er sjálfstætt starfandi sagnfræðingur. Hann er með BA-próf í sagnfræði frá Háskóla Íslands og MS-próf í ferðamálafræði frá sama skóla. Arnþór hefur ritað greinar og bækur um söguleg efni, m.a. Sögu Hafnar í Hornafirði (1997 og 2000), Guðna í Sunnu. Endurminningar og uppgjör (2006) ogLífæðina/Lifeline (2017) ásamt portúgalska ljósmyndaranum Pepe Brix. Á næstu vikum kemur út eftir Arnþór ritið Saga flugvalla og flugleiðsögu á Íslandi, sem Isavia gefur út.

fimmtudagur, 1. mar 2018

Aðalfundur Sagnfræðingafélagsins

Aðalfundur Sagnfræðingafélags Íslands 2017 verður haldinn þriðjudagskvöldið 13. mars í fyrirlestrasal Þjóðskjalasafns Íslands, Laugavegi 162 (3. hæð, gengið inn úr portinu).

Aðalfundarstörf hefjast kl. 20:00, sjá nánari dagskrá að neðan. Að þeim loknum, kl. 20:45, munu höfundar tveggja nýrra fræðiverka sem tilnefnd voru til Íslensku bókmenntaverðlaunanna 2017 kynna bækurnar og sitja fyrir svörum.

Sagnfræðingarnir Anna Agnarsdóttir og Helgi Þorláksson munu kynna tveggja binda verkið Líftaug landsins. Saga íslenskrar utanlandsverslunar 900-2010. Steinunn Kristjánsdóttir fornleifafræðingur mun kynna bók sína Leitin að klaustrunum. Klausturhald á Íslandi í fimm aldir, en auk tilnefningarinnar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna hlaut Steinunn fyrir bókina Viðurkenningu Hagþenkis.

Dagskrá aðalfundarins er sem hér segir:
1. Ársskýrsla stjórnar kynnt og lögð fram til samþykktar.
2. Endurskoðaðir ársreikningar félagsins kynntir og lagðir fram til samþykktar.
3. Ákvörðun árgjalds fyrir næsta starfsár.
4. Kjör ritara og tveggja endurskoðenda reikninga.
5. Önnur mál.

Eftir fundinn verður boðið upp á léttar veitingar.

föstudagur, 16. feb 2018

Hádegisfyrirlestur 20. febrúar: Sagan á sýningu? Um aðferðafræði safna og vinnu sagnfræðinga við miðlun sögu á Sjóminjasafninu í Reykjavík

Þriðjudaginn 20. febrúar flytja Anna Dröfn Ágústsdóttir og Guðbrandur Benediktsson erindið „Sagan á sýningu? Um aðferðafræði safna og vinnu sagnfræðinga við miðlun sögu á Sjóminjasafninu í Reykjavík.“ Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er þriðji fyrirlestur vormisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Nú er unnið að því að setja upp nýja grunnsýningu á Sjóminjasafninu í Reykjavík, sem er hluti af Borgarsögusafni Reykjavíkur, en sýningin mun verða opnuð í júní. Síðustu ár hefur hópur sérfræðinga unnið að undirbúningi sýningarinnar, en leitast er við að lýsa sögu og þróun helsta atvinnuvegar þjóðarinnar á hnitmiðaðan máta, með áherslu á 20. aldar sögu og útgerð frá Reykjavík. Guðbrandur Benediktsson safnstjóri Borgarsögusafns og Anna Dröfn Ágústsdóttir sagnfræðingur og umsjónarmaður sýningahandrits munu segja frá margþættri vinnu við sýninguna. Í erindinu verður fjallað um aðferðarfræði og hugmyndir á söfnum og innan safnafræði við sýningagerð og vinnu sagnfræðinga við grunnsýningu Sjóminjasafnsins. Rætt verður um undirbúning og afmörkun rannsóknar, helstu efnisþætti sýningarhandrits og miðlunarleiðir.

Guðbrandur Benediktsson er safnstjóri Borgarsögusafns Reykjavíkur. Hann er með MA gráður í sagnfræði frá Háskóla Íslands og safnafræði frá Gautaborgarháskóla. Megináherslur hans í rannsóknum hafa snúið að ljósmyndum annars vegar og miðlun sögu hins vegar. Guðbrandur hefur kennt námskeið í sagnfræði, safnafræði og hagnýtri menningarmiðlun við Háskóla Íslands, sem og ferðamálafræði.

Anna Dröfn Ágústsdóttir er aðjúnkt og fagstjóri við Listaháskóla Íslands. Hún er með MA gráðu í bæði sagnfræði og hagnýtri menningarmiðlun frá Háskóla Íslands. Í rannsókn sínum hefur Anna Dröfn skoðað fjölbreytta þætti reykvísks borgarlífs en hún hefur meðal annars skoðað þéttbýlisþróun, heilbrigðis- og húsnæðismál, skipulag og byggingarlist í Reykjavík. Árið 2013 kom út bókin Reykjavík sem ekki varð sem Anna Dröfn skrifaði ásamt Guðna Valberg arkitekt. 

fimmtudagur, 15. feb 2018

Hlaðvarp/myndband: Vilhelm Vilhelmsson: Brothætt frá upphafi. Byggðarsaga Borðeyrar við Hrútafjörð

föstudagur, 2. feb 2018

Hádegisfyrirlestur 6. febrúar: Brothætt frá upphafi. Byggðarsaga Borðeyrar við Hrútafjörð

Þriðjudaginn 6. febrúar flytur Vilhelm Vilhelmsson erindið „Brothætt frá upphafi. Byggðarsaga Borðeyrar við Hrútafjörð“. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er annar fyrirlestur vormisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Í útdrætti erindisins segir: Borðeyri við Hrútafjörð er líklega minnsti þéttbýliskjarni landsins. Þar búa um tíu manns. En á síðari hluta 19. aldar var bærinn miðstöð verslunar í héraðinu. Bændur komu hundruðum saman langa vegu á kauptíð og umsvifamiklir og stórhuga kaupmenn byggðu þar upp viðskiptaveldi. Þar var blómlegt menningarlíf og miðstöð fólksflutninga og millilandaverslunar. Með komu landssímans í byrjun 20. aldar varð símstöðin á Borðeyri mikilvægur tengiliður á milli landsfjórðunga. Bærinn ber þessara umsvifa enn merki. Þrátt fyrir það varð Borðeyri aldrei að fjölmennum kaupstað með fjölbreyttri starfsemi og mikilvægi hans fór hratt minnkandi þegar leið á 20. öld. Bærinn er nú ekki svipur hjá sjón og þar hefur ekki verið rekin verslun í meira en áratug. Í þessu erindi verður byggðarsaga staðarins rakin og velt vöngum yfir því hvers vegna byggð á Borðeyri hefur reynst jafn brothætt og raun ber vitni.

Vilhelm Vilhelmsson (f. 1980) er doktor í sagnfræði frá Háskóla Íslands. Hann er annar af tveimur ritstjórum Sögu, tímarits Sögufélags, og hefur verið sjálfstætt starfandi fræðimaður undanfarin ár.

fimmtudagur, 1. feb 2018

Hlaðvarp/myndband: Hjörleifur Stefánsson: Torfhúsabærinn Reykjavík. Híbýli tómthúsmanna á 19. öldinni

föstudagur, 19. jan 2018

Hádegisfyrirlestur 23. janúar: Torfhúsabærinn Reykjavík. Híbýli tómthúsamanna á 19. öldinni

Þriðjudaginn 23. janúar flytur Hjörleifur Stefánsson erindið „Torfhúsabærinn Reykjavík. Híbýli tómthúsamanna á 19. öldinni“. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er fyrsti fyrirlestur vormisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Í útdrætti erindisins segir: Sú byggingarsaga Reykjavíkur fram til byrjunar 20. aldar sem er aðgengileg almenningi fjallar að mestu leyti um húsakost og híbýli þeirra sem bjuggu við best kjör, verslunarmenn og embættismenn. Engu að síður bjó meira en helmingur íbúa Reykjavíkur í torfhúsum fram undir aldamótin 1900 og segir fátt af þeim. Gerð verður grein fyrir heimildum um torfhúsabyggð í Reykjavík frá upphafi fram til miðrar 18. aldar og skýrður munur á húsakosti leiguliða og bænda. Fjallað verður ítarlega um híbýlahætti tómthúsmanna og hvernig þeir þróuðust á seinni hluta 19. aldar út torfhúsum í steinbæi. Sýndar verða ljósmyndir og teikningar af öllum húsagerðum eftir því sem heimildir gefa tilefni til.

Hjörleifur Stefánsson er arkitekt að mennt og hefur mestallan sinn starfsferil rekið eigin teiknistofu og unnið að verkefnum sem tengjast varðveislu byggingararfs. Um skeið var hann sviðsstjóri útiminjasviðs Þjóðminjasafns Íslands. Hann hefur skrifað nokkrar bækur um byggingarsögu auk bókar um staðaranda Reykjavíkur og siðfræði byggingarlistar.

föstudagur, 5. jan 2018

Hádegisfyrirlestrar Sagnfræðingafélagsins vor 2018

23. janúar
Hjörleifur Stefánsson: Torfhúsabærinn Reykjavík. Híbýli tómthúsmanna á 19. öldinni

6. febrúar
Vilhelm Vilhelmsson: Brothætt frá upphafi. Byggðarsaga Borðeyrar við Hrútafjörð

20. febrúar
Anna Dröfn Ágústsdóttir og Guðbrandur Benediktsson: Sagan á sýningu? Um aðferðafræði safna og vinnu sagnfræðinga við miðlun sögu á Sjóminjasafninu í Reykjavík

6. mars
Arnþór Gunnarsson: Reykjavíkurflugvöllur. Flugvallarmálið fram að atkvæðagreiðslunni um framtíð flugvallarins árið 2001

20. mars
Óðinn Melsted: Umskiptin frá húshitun með olíu og kolum til jarðvarma 1930–1980

3. apríl
Íris Ellenberger: Delludanska, toddýsgildi og verkamenn moldugir frá verki sínu. Mót, átök og samblöndun menningar í Reykjavík 1900–1920

17. apríl
Haraldur Sigurðsson: „Húsin sem eiga að standa“. Tillögur að bæjarskipulagi 1921-1938 og byggingararfur íslensks þéttbýlis

Allir fyrirlestrar eru haldnir í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands, hefjast klukkan 12:05 og lýkur klukkan 13:00


This page

Um félagið

Sagnfræðingafélag Íslands er fagfélag íslenskra sagnfræðinga. Sem slíkt er það vettvangur fyrir umræður um sérfagleg málefni, en jafnframt vill það stuðla að þverfaglegum rökræðum um vísindi og fræði almennt. Félagið stendur reglulega fyrir opnum félagsfundum, ráðstefnum, og ýmsum fagtengdum fundum.

Póstfang félagsins er:
Sagnfræðingafélag Íslands
ReykjavíkurAkademían
Þórunnartún 2
IS-105 Reykjavík

Tölvupóstfang félagsins er: sagnfraedingafelagid@gmail.com

Einnig má hafa samband við Kristínu Svövu Tómasdóttur, formann Sagnfræðingafélagsins, í gegnum tölvupóstfangið kristinsvava@gmail.com

About the Association

The Icelandic Association of Historians can be contacted via email: sagnfraedingafelagid@gmail.com.

Search this page


Gammabrekka

Við minnum á póstlista sagnfræðinga. Þar fara daglega fram líflegar umræður um spennandi málefni.

Skráðu þig á Gammabrekku.

Random image

Hádegisfyrirlestrar Sagnfræðingafélagsins haust 2018

18. september
Valur Gunnarsson: Á milli Hitlers og Stalín: Mestu hörmungartímar Norðurlanda á 20. öld

2. október
Guðmundur Jónsson: Refsing guðs, náttúruhamfarir eða samfélagsmein? Um orsakir hungursneyða á Íslandi

16. október
Erla Dóris Halldórsdóttir og Magnús Gottfreðsson: Áhrif spænsku veikinnar á barnshafandi konur á Íslandi árið 1918

30. október
Atli Antonsson: Menningarsaga eldgosa á Íslandi frá Skaftáreldum til nútímans

13. nóvember
Ásta Kristín Benediktsdóttir og Hafdís Erla Hafsteinsdóttir: Mesti óvinur mannkyns, hórsótt eða eyðni? Orðræður um HIV á Íslandi

27. nóvember
Vilborg Auður Ísleifsdóttir: Hungursneyðir og hremmingar á 16. öld

Allir fyrirlestrar eru haldnir í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands, hefjast klukkan 12:05 og lýkur klukkan 13:00


RSS for entries. RSS for comments.

Powered by WordPress. Valid XHTML & CSS.

Fótur

Sagnfræðingafélag Íslands - Sími: 661-2671- Tölvupóstur: sagnfraedingafelagid@gmail.com