Nýjustu færslur

miðvikudagur, 4. mar 2015

Hádegisfyrirlestur: Hreinlæti og óhreinlæti í lýsingum frá Íslandi og Grænlandi frá 18. öld og fram á hina 20.

Þriðjudaginn 10. mars flytur Sumarliði Ísleifsson, sagnfræðingur og ritstjóri, hádegisfyrirlestur á vegum Sagnfræðingafélags Íslands undir yfirskriftinni „Hreinlæti og óhreinlæti í lýsingum frá Íslandi og Grænlandi frá 18. öld og fram á hina 20.“ Fyrirlesturinn fer fram í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands og hefst kl. 12:05.

Í erindinu verður rætt um hvernig hugmyndir um óhreinlæti og hreinlæti birtast í erlendum lýsingum frá Íslandi og Grænlandi frá 18. öld og fram á hina 20. og kannað hvaða merkingu þessar lýsingar hafa: Eru þær ef til vill aðallega til marks um það hvort og hvernig þjóðir þessara landa séu hluti af siðmenningu og nútíma eða ekki. Litið verður til þess hvort hugmyndir á þessu sviði hafi breyst á 19. og 20. öld og hvernig and-nútímaleg viðhorf höfðu áhrif í þessu samhengi. Kynþáttahyggja kemur hér einnig til umræðu og hvort litið hafi verið á fólk þessara landa sem „hreint“ eða ekki í því samhengi. Loks verður getið um hvaða aðrir menningarsögulegir þættir koma helst til sögu þegar metið er hvort fólk teljist nútímalegt og siðmenntað eða ekki.

þriðjudagur, 24. feb 2015

Hlaðvarp: Sveinn Máni Jóhannesson: Ríki og þekking í Bandaríkjunum á nítjándu öld

þriðjudagur, 17. feb 2015

Hádegisfyrirlestur: Ríki og þekking í Bandaríkjunum á nítjándu öld

Þriðjudaginn 24. febrúar flytur Sveinn Máni Jóhannesson fyrirlestur í fyrirlestrasal Þjóðminjasafnsins á vegum Sagnfræðingafélagsins Íslands. Fyrirlesturinn ber titilinn „Ríki og þekking í Bandaríkjunum á nítjándu öld“ og hefst kl. 12:05.

Í fyrirlestrinum verður fjallað um samspil þekkingar og ríkisvalds í Bandaríkjunum á fyrri hluta nítjándu aldar. Markmiðið er að að varpa nýju ljósi á myndun bandaríska ríkisins. Styrkur nútímaríkja er nátengdur getu þeirra til að afla sér þekkingar og hagnýta hana. Sérfræðiþekking var því lykilatriði við ríkismótun í kjölfar Bandarísku byltingarinnar í lok átjándu aldar. Bandaríkin – sem urðu fyrsta landnemaríkið í Nýja heiminum – þurftu að afla sér þekkingar á því náttúrulega og félagslega umhverfi sem þau gerðu tilkall til að stjórna. Til þess að verða ráðandi afl í Norður-Ameríku leitaðist alríkisstjórnin við að fanga og hagnýta óþekkt landsvæði, náttúruauðlindir og mannafla. Þessi sameiginlegu markmið opinberra stofnanna, kapítalista, þrælahaldara og bænda útheimtu víðtæka þekkingu á vísindum og tækni. Fyrir tilkomu rannsóknaháskóla og einkarekinna rannsóknastofnanna féll það einkum í hlut alríkisins að mæta þeirri þörf. Fræðimenn hafa hingað til gefið samtvinnun þekkingar og ríkisvalds í Bandaríkjunum lítinn gaum. Hún fellur ekki vel að hefðbundnum (weberískum) greiningarömmum og söguskýringum þar sem lögð er áhersla á sérstöðuhugmyndir eða þjóðarsögu. En um miðja nítjándu öld var sérfræðiþekking orðin að lykilatriði í stefnu alríkisstjórnarinnar. Í fyrirlestrinum verður fjallað um hversu þekkingarframleiðsla hafði víðtæk áhrif á mótun alríkisstofnanna, lagakerfisins, hugmyndafræði og innviða landsins.

Sveinn Máni Jóhannesson er doktorsnemi í sagnfræði við Cambridge-háskóla í Bretlandi.

mánudagur, 16. feb 2015

Bókafundur Sagnfræðingafélagsins og Sögufélags

Bókafundur Sagnfræðingafélags Íslands og Sögufélags verður haldinn í nýjum húsakynnum ReykjavíkurAkademíunnar að Þórunnartúni 2 (áður Skúlatúni 2) í Reykjavík fimmtudagskvöldið 19. febrúar kl. 20:00-22:00. Á fundinum verður sjónum fyrst beint að ævisögum og hvaða ólíku tökum sagnaritarar geta tekið viðfangsefni sín. Síðan mun sagan snúast um Reykjavík í öllu sínu veldi, borgina sem var og borgina sem hefði getað orðið. Með þetta í huga verður fjallað um eftirtalin rit:

Gísli Pálsson, Hans Jónatan. Maðurinn sem stal sjálfum sér
Helga Guðrún Johnson, Saga þeirra, sagan mín. Katrín Stella Briem
Eggert Þór Bernharðsson, Sveitin í sálinni. Búskapur í Reykjavík og myndun borgar
Anna Dröfn Ágústsdóttir og Guðni Valberg, Reykjavík sem ekki varð

Allir eru velkomnir. Aðgangur ókeypis.

Staðsetningu ReykjavíkurAkademíunnar má sjá hér:

http://ja.is/kort/?q=Reykjav%C3%ADkurAkadem%C3%ADan%2C%20%C3%9E%C3%B3runnart%C3%BAni%202&x=358360&y=407950&z=8&type=map

þriðjudagur, 3. feb 2015

Hádegisfyrirlestur: Þær þráðinn spunnu. Konur í Vestmannaeyjum 1835-1980

Þriðjudaginn 10. febrúar nk. heldur Gunnhildur Hrólfsdóttir hádegisfyrirlestur á vegum Sagnfræðingafélagsins undir yfirskriftinni „Þær þráðinn spunnu. Konur í Vestmannaeyjum 1835-1980“. Fyrirlesturinn fer fram í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands og hefst kl. 12:05.

Fátt hefur verið tekið saman um konurnar í Vestmannaeyjum sem þurftu að lúta náttúruöflunum við vatnsskort og einangrun í erfiðri lífsbaráttu. Slóðin sem feta þarf til að finna heimildir um þær er ekki auðrakin. Rannsóknin hefst við ártalið 1835 en þá er fyrst farið að nefna annað en húsbændur og hjú í manntölum. Í heimildum frá þeim tíma er kvenna sjaldan getið nema þær hafi gert mönnum sínum þann óleik að deyja frá hóp af börnum, eða væru mæður „mikilmenna.“ Þegar leið á 20. öldina jukust möguleikar kvenna og hafa Eyjarnar alið listakonur eins og Júliönu Sveinsdóttur og Högnu Sigurðardóttur. Í eldgosinu 1973 flúðu allir eyjabúar og og nú rúmum 40 árum síðar eru konur farnar að gera upp tilfinningar sínar gagnvart þessum afdrifaríka atburði.

Gunnhildur Hrólfsdóttir er rithöfundur og sagnfræðingur. Hún hefur bæði skrifað fyrir börn og fullorðna, einnig leikrit fyrir útvarp og unnið og flutt útvarpsþætti, auk greina í blöð og tímarit.

þriðjudagur, 27. jan 2015

Hlaðvarp: Erla Hulda Halldórsdóttir: Ferð til fortíðar & sagnfræðingurinn í verki sínu

þriðjudagur, 20. jan 2015

Hádegisfyrirlestur: Ferð til fortíðar og sagnfræðingurinn í verki sínu

Hádegisfyrirlestraröð Sagnfræðingafélags Íslands á vormisseri 2015 hefst þriðjudaginn 27. janúar nk. með fyrirlestri Erlu Huldu Halldórsdóttur, Ferð til fortíðar & sagnfræðingurinn í verki sínu. Fyrirlesturinn fer fram í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands og hefst kl. 12:05.

Ferð til fortíðar & sagnfræðingurinn í verki sínu

Þótt þeir tímar séu liðnir að sagnfræðingar ímyndi sér að þeir geti að öllu leyti verið hlutlausir gagnvart heimildum sínum er furðu lítið skrifað um það efni á Íslandi. Og heldur ekki hvernig þeir komast að niðurstöðu. Þetta er þó aðkallandi umfjöllunarefni, ekki síst þegar unnið er að rannsókn á ævi einstaklings. Ævisögurritarar, segir bandaríski sagnfræðingurinn Jill Lepore, eru frægir að endemum fyrir að verða ástfangnir af viðfangsefni sínu. Sem fellur svo oftar en ekki af stallinum þegar á rannsóknina líður því aðdáunin getur breyst í óbeit. Í fyrirlestrinum verður rætt um ferð sagnfræðingsins til fortíðar og stöðu hennar sjálfrar í rannsókninni – um samtvinnun tilfinninga og fræða, fortíðar og samtíðar. Um það sem gerist í rýminu milli gamalla bréfa í kassa og bókar, ævisögunnar.

Erla Hulda Halldórsdóttir er sérfræðingur í kvenna- og kynjasögu hjá Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands. Hún vinnur sem stendur að rannsókn á ævi og bréfum Sigríðar Pálsdóttur.

þriðjudagur, 2. des 2014

Hlaðvarp: Jón Ólafsson og Lára Magnúsardóttir: Söguskoðun, heimspeki og samfélag

þriðjudagur, 25. nóv 2014

Hádegisfyrirlestrar: Söguskoðun, heimspeki og samfélag

Næstkomandi þriðjudag, 2. desember, halda Jón Ólafsson og Lára Magnúsardóttir hádegisfyrirlestra með yfirskriftinni „Söguskoðun, heimspeki og samfélag“ á vegum Sagnfræðingafélags Íslands. Fyrirlestrarnir fara fram í fyrirlestrasal Þjóðminjasafnsins og hefjast kl. 12:05.

Lýsing á fyrirlestri Jóns:
Þegar kalda stríðinu lauk fyrir tæpum aldarfjórðungi virtist það algeng skoðun í samfélaginu að verkefni sagnfræðinga og annarra sem vildu stúdera og skrifa um þetta furðulega tímabil, væri að varpa skýrara ljósi á atburði og deilumál sem flestum væru í raun þegar kunn. Aðgengi að heimildum um hinar föllnu kommúnistastjórnir myndu gera mögulegt að lýsa betur en áður kúgun þeirra á eigin þegnum, hægt væri að upplýsa um samstarf flokka og einstaklinga á Vesturlöndum við Austantjaldsríkin og svo framvegis. Þó að vissulega hafi margvíslegar heimildir komið fram sem staðfesta það sem marga grunaði og bæta við upplýsingum um margt sem enginn vissi, þá er ekki þar með sagt að umræða um einstök deilumál kalda stríðsins séu eitthvað nær því að vera óumdeild en áður. Þvert á móti: Á vettvangi stjórnmála og í fræðunum heldur glíman um söguskoðun og samfélagsskilning áfram að kynda pólitíska elda. Í fyrirlestrinum verður notast við tvö nýleg dæmi úr kaldastríðsumræðu, eitt danskt og annað íslenskt, til að velta vöngum yfir því hvers vegna einstök atvik og persónur kaldastríðsáranna halda áfram að kynda undir pólitískar deilur samtímans.

Jón Ólafsson er prófessor í heimspeki við Háskólann á Bifröst. Síðasta bók hans var Appelsínur frá Abkasíu. Vera Hertzsch, Halldór Laxness og hreinsanirnar miklu, sem kom út árið 2012 og hlaut fræðiritaverðlaun Hagþenkis, en einnig er nýlega komin út í hans ritstjórn bókin Lýðræðistilraunir. Ísland í hruni og endurreisn.

Lýsing á fyrirlestri Láru:
Kirkjan í sögu vestrænna ríkja er sambærileg við kommúnistaríki 20. aldar að því leyti að þar er um að ræða stofnun sem tilheyrir fortíðinni og nokkuð almenn og nokkuð viðtekin sýn ríkir um hlutverkið sem hún lék. Á síðustu áratugum hefur áhugi á stöðu trúarstofnana innan ríkis aukist og mikilvægi þess að geta tekið gagnlega afstöðu til hennar. Það hefur kallað fram nýjar rannsóknir, meðal annars á sviði réttarsögu, sem dó nánast drottni sínum eftir síðari heimsstyrjöldina, hefur gengið í endurnýjun lífdaga, bæði vegna sameiningar Evrópu og löggjafarstarfs sem því fylgir, en einnig vegna alþjóðavæðingar. Á þeim vettvangi getur afstaða til kirkjusögu skipt miklu því að á Vesturlöndum voru kirkjur ríkisstofnanir í beinum tengslum við réttarkerfið svo öldum skipti. En málefni sem varða kirkju og trúmál innan ríkisheildar eru ekkert nær því að vera óumdeild en áður.

Lára Magnúsardóttir er lektor við Háskóla Íslands og forstöðumaður Rannsóknaseturs HÍ á Norðurlandi vestra. Rannsóknir hennar snúa að afskiptum yfirvalda af einkamálum manna og doktorsritgerð hennar fjallaði um kirkjuvald á síðari hluta miðalda og rannsóknaraðferðir til greiningar á því.

föstudagur, 7. nóv 2014

Fræðslufundur um Sarp 12. nóvember

Sagnfræðingafélagið vekur athygli á fræðslufundi um menningarsögulega gagnasafnið Sarp, sem Rekstrarfélags Sarps stendur að í samstarfi við Þjóðminjasafn Íslands og Sagnfræði- og heimspekideild Háskóla Íslands. Fundurinn fer fram í fyrirlestrasal Þjóðminjasafnsins miðvikudaginn 12. nóvember kl. frá kl. 16:00-17:30.

Markmiðið með fundinum er að veita fundargestum - vísindasamfélaginu - innsýn inn í Sarp, kynna hvaða efni gagnasafnið hefur að geyma og hvernig það getur hugsanlega nýst til rannsókna og kennslu. Fundurinn er hugsaður fyrir háskólakennara, nemendur þeirra og fagfélög innan sagn-, fornleifa- og þjóðfræði og eru allir velkomnir sem vilja fræðast um Sarp. Anna Lísa Rúnarsdóttir, settur Þjóðminjavörður, opnar fundinn og fjallar um þau tækifæri sem felast í rannsóknum á safnkosti, sem Sarpur, sem akademískt verkfæri, gefur aðgang að. Sigurður Trausti Traustason, fagstjóri Rekstrarfélags Sarps, fer síðan yfir kerfið og möguleika þess og situr fyrir svörum.

Óskað er eftir því að áhugasamir skrái sig til leiks hér: http://www.landskerfi.is/skra.php Valið er úr listanum "SARPUR - fræðslufundur fyrir háskólafólk" og viðeigandi upplýsingar fylltar inn.


Þessi síða

Um félagið

Sagnfræðingafélag Íslands er fagfélag íslenskra sagnfræðinga. Sem slíkt er það vettvangur fyrir umræður um sérfagleg málefni, en jafnframt vill það stuðla að þverfaglegum rökræðum um vísindi og fræði almennt. Félagið stendur reglulega fyrir opnum félagsfundum, ráðstefnum, og ýmsum fagtengdum fundum.

Póstfang félagsins er:
Sagnfræðingafélag Íslands
ReykjavíkurAkademían
Þórunnartún 2
IS-105 Reykjavík

Einnig má hafa samband við Árna Daníel Júlíusson, formann Sagnfræðingafélagsins, í gegnum tölvupóstfangið arnidan@akademia.is

About the Association

The Icelandic Association of Historians can be contacted through Árni Daníel Júlíusson: arnidan@akademia.is.

Leit á þessari síðu


Gammabrekka

Við minnum á póstlista sagnfræðinga. Þar fara daglega fram líflegar umræður um spennandi málefni.

Skráðu þig á Gammabrekku.

Random image

Hádegisfyrirlestrar Sagnfræðingafélagsins

27. janúar
Erla Hulda Halldórsdóttir: Ferð til fortíðar og sagnfræðingurinn í verki sínu

10. febrúar
Gunnhildur Hrólfsdóttir: Þær þráðinn spunnu. Konur í Vestmannaeyjum 1835-1980

24. febrúar
Sveinn Máni Jóhannesson: Ríki og þekking í Bandaríkjunum á 19. öld

10. mars
Sumarliði Ísleifsson: Hreinlæti og óhreinlæti í lýsingum frá Íslandi og Grænlandi frá 18. öld og fram á hina 20.

24. mars
Finnur Jónasson: Sjálfsmynd reykvískra þurfamanna í upphafi 20. aldar

7. apríl
Skafti Ingimarsson: „Glöggt er gestsaugað“. Drengsmálið í ljósi danskra heimilda

Allir fyrirlestrar eru haldnir í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands, hefjast klukkan 12:05 og lýkur klukkan 13:00


RSS slóð á greinar. RSS slóð á ummæli.

Knúið af WordPress. Rétt XHTML & CSS.

Fótur

Sagnfræðingafélag Íslands - Sími: 866-3131 - Tölvupóstur: viv13[hjá]hi.is