Latest entries

föstudagur, 8. des 2017

Hádegisfyrirlestur 12. desember: „Að hafa svo mikið upp úr lífinu sem auðið er“: Ólafur Davíðsson og hinsegin rými innan Lærða skólans á 19. öld

Þriðjudaginn 12. desember flytur Þorsteinn Vilhjálmsson erindið „„Að hafa svo mikið upp úr lífinu sem auðið er“: Ólafur Davíðsson og hinsegin rými innan Lærða skólans á 19. öld“. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er sjöundi og síðasti fyrirlestur þessa haustmisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Þorsteinn mun fjalla um dagbækur Ólafs Davíðssonar (1862 – 1903), grasafræðings og þjóðsagnasafnara, frá námsárum hans í Reykjavík og Kaupmannahöfn, en þær eru skráðar með hléum milli 1881 og 1884. Þær eru merkar heimildir um samkynja ástir, hvort sem er í íslensku samhengi eða alþjóðlegu, en Ólafur lýsir þar sambandi sínu við samnemanda sinn í Lærða skólanum, Geir Sæmundsson (1867 – 1927). Þorsteinn mun nota dagbækurnar auk bréfa Ólafs til vina hans til að búa til mynd af því rými sem Ólafur hrærðist í og fóstraði samband hans við Geir útfrá kenningum franska heimspekingsins Michel Foucault um annarleg rými eða staðbrigði (fr. hétérotopies). Heimavistarskólar, svo sem Lærði skólinn, eru einmitt meðal dæma Foucaults um slík undantekningarrými í samfélaginu þar sem viðmið og venjur missa mátt sinn og athafnarýmið víkkar. Þannig má skilja Lærða skólann sem það sem hinsegin fræði kalla hinsegin rými (e. queer space); stað þar sem var opnað á myndun öðruvísi kynferðislegra tengsla en annars leyfðust í íslensku sveitasamfélagi, sem undir lok 19. aldar stóð á krossgötum.

Þorsteinn Vilhjálmsson (f. 1987) er þýðandi og sjálfstætt starfandi fræðimaður með meistaragráðu í klassískum viðtökufræðum frá Háskólanum í Bristol. Hann hlaut nýlega rannsóknarstyrk frá RANNÍS til að skoða dagbækur Ólafs Davíðssonar og búa til útgáfu og byggir fyrirlesturinn á þeirri rannsókn.

föstudagur, 24. nóv 2017

Hádegisfyrirlestur 28. nóvember: Rosenwein og Reddy. Fræðilegar samræður um sögulegar tilfinningar

Saga tilfinninga er funheitt rannsóknarsvið í sagnfræði og það er jafnvel farið að tala um „the Emotional Turn“ sambærilegt við „the Linguistic Turn“ og fleiri slíkar vendingar síðustu aldar í hugvísindum. Innan rannsóknarsviðsins eru átök og togstreita meðal fræðimanna eins og tíðkast í fræðaheiminum og verða að kallast afar tempruð og kurteis miðað við ýmislegt sem t.d. íslensk sagnfræði hefur kynnst. Sjálf átökin og birtingarmynd þeirra milli kenningargrunna, viðhorfa og sjónarhorna geta samt varpað ljósi á hvað raunverulega er verið að þrasa um.

Í fyrirlestrinum verður saga sögu tilfinninganna rakin í grófum dráttum og bornar saman hugtakaskilgreiningar og áherslur tveggja stórvelda í þessari sögu, þeirra William Reddy og Barböru Rosenwein. Þau hafa bæði þróað kenningar sínar á löngum tíma og síðan gefið út bækur sem eru afrakstur þeirrar þróunar, Reddy árið 2001 og Rosenwein árið 2015.

Helstu hugtök Reddy sem verða til umfjöllunar eru þessi: „Emotives“; „Emotional Navigation“; „Emotional Regime“ og loks „Emotional Refuge“. Hugarsmíðar Rosenwein eru hins vegar eftirfarandi: „Emotional comunities“ og „Emotional words“ og „Emotional Sequenses“.

Heimildaflokkar þeir sem rannsóknir þeirra tveggja byggja á eru afar ólíkir. Reddy byggir í bók sinni mikið á sögu stjórnskipunar í Frakklandi á átjándu og nítjándu öld. Rosenwein rýnir í evrópska miðaldatexta. Því ert vert að spyrja hvort val á þessum mismunandi heimildaflokkum geti varpað ljósi á mismunandi nálgun þeirra á tilfinningar í fortíðinni.

Sólveig Ólafdóttir er doktorsnemi í sagnfræði við Háskóla Íslands. Hún er þátttakandi í rannsóknarverkefninu Disability before Disability (Fötlun fyrir tíma fötlunar) sem fékk öndvegisstyrk frá RANNÍS á þessu ári. Sólveig er með MA gráðu í sagnfræði frá HÍ og aðra MA gráðu í menningarstjórnun frá Háskólanum á Bifröst. Hún var framkvæmdastjóri ReykjavíkurAkademíunnar á árunum 2010 til 2015.

fimmtudagur, 23. nóv 2017

Kallað eftir erindum: Hádegisfyrirlestrar vorið 2018

Sagnfræðingafélag Íslands kallar eftir tillögum að erindum fyrir hádegisfyrirlestraröð félagsins á vormisseri 2018. Hádegisfyrirlestrarnir eru haldnir í samvinnu við Þjóðminjasafn Íslands.

Fyrirlestraröðin að þessu sinni verður helguð sögu þéttbýlis, borga og bæja. Eru allir fræðimenn sem hafa eitthvað fram að færa á því sviði hvattir til að senda inn tillögu, hvort sem þeir leggja stund á byggðasögu sem slíka eða horfa á efnið frá sjónarhorni til dæmis kynjasögu, hagsögu, tæknisögu eða verkalýðssögu, svo fátt eitt sé nefnt.

Tillögur skulu sendar til Kristínar Svövu Tómasdóttur á netfangið sagnfraedingafelagid@gmail.com. Skilafrestur á tillögum er til 27. nóvember.

föstudagur, 10. nóv 2017

Hádegisfyrirlestur 14. nóvember: Gullkistan Djúp. Þróun byggðar og mannlífs við Ísafjarðardjúp

Þriðjudaginn 14. nóvember flytur Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir erindið „Gullkistan Djúp. Þróun byggðar og mannlífs við Ísafjarðardjúp“. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er fimmti fyrirlestur þessa haustmisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Ísafjarðardjúp hefur stundum verið nefnt Gullkistan vegna þeirra miklu náttúrugæða sem þar er að hafa, ekki síst verðmæta fiskveiðiauðlind. Við Ísafjarðardjúp hafa búið höfðingjar og stjórbændur um aldur og þar reis eitt stærsta verslunarveldi á Íslandi um miðja 19du öld. Á síðustu áratugum hafa þó orðið mikil umskipti á aðstæðum og atvinnuskilyrðum við Ísafjarðardjúp þar sem sveitir hafa lagst í eyði og fólksfækkun verið viðvarandi bæði í sveitum og þétttbýli. Dr. Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir er höfundur bókarinnar "Við Djúpið blátt" sem er Árbók Ferðafélags Íslands 2017 og fjallar meðal annars um þróun byggðar og mannlífs á þessum slóðum. Í fyrirlestrinum verður gerð grein fyrir efni bókarinnar og leitast við að varpa ljósi á orsakir þeirrar þróunar sem greina má á mannlífi og menningu við Djúp.

Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir lauk doktorsprófi í íslenskum bókmenntum árið 2000 með ritgerðinni Brennuöldin – galdur og galdratrú í málskjölum og munnmælum. Hún hefur haldið fyrirlestra, skrifað fræðigreinar og bækur mörg undanfarin ár. Nýjasta bók hennar Við Djúpið blátt fjallar um byggð, mannlíf og sögu við Ísafjarðardjúp sem er efni hádegisfyrirlestrar hennar að þessu sinni.

föstudagur, 27. okt 2017

Hádegisfyrirlestur 31. október: Fasismi og arfleifð evrópskrar nýlendustefnu. Áhrif útþenslustefnu stórveldanna á fasíska hugmyndafræði og framkvæmd

Þriðjudaginn 31. október flytur Pontus Järvstad erindið „Fasismi og arfleifð evrópskrar nýlendustefnu. Áhrif útþenslustefnu stórveldanna á fasíska hugmyndafræði og framkvæmd“. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram á ensku í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er fjórði fyrirlestur þessa haustmisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Fyrirlestur Pontusar er byggður á MA-ritgerð hans í sagnfræði, þar sem hann fjallar um sögulega samfellu nýlendustefnu og fasisma í Evrópu. Fræðimenn eru ekki sammála um það hvernig skuli skilgreina fasisma, hvort líta skuli á hann sem heildstæða hugmyndafræði eða fyrst og fremst sem stjórnkerfi. Flestir eru þó sammála um að hann sé andstæður lýðræði og fjölbreytileika. Því er oft lýst þannig að fasistar hafni máttarstólpum vestrænnar menningar, sem sé byggð á arfleifð upplýsingar og frjálslyndisstefnu. Þá er hins vegar litið framhjá tengslum þessara „máttarstólpa“ við evrópska nýlendustefnu. Þeirri mynd er oft brugðið upp af fasismanum að hann hafi komið „að utan“. Fasismi millistríðsáranna var hins vegar ekki aðeins nýlunda fyrir fólki á þeim tíma heldur var hann einnig að mörgu leyti kunnuglegur, enda byggði hann á hugmyndalegri samfellu nýlendustefnunnar.

Pontus Järvstad er með meistaragráðu í sagnfræði frá Háskóla Íslands og byggir fyrirlesturinn á lokaverkefni hans. Pontus leggur nú stund á að taka kennsluréttindin og er að skrifa bókarkafla um andfasisma á Íslandi sem er hluti samnorræns rannsóknarverkefnis.

miðvikudagur, 18. okt 2017

Hlaðvarp/myndband: Hannes Hólmsteinn Gissurarson

föstudagur, 13. okt 2017

Hádegisfyrirlestur 17. október: Bankahrunið 2008 í sögulegu ljósi

Þriðjudaginn 17. október flytur Hannes Hólmsteinn Gissurarson erindið „Bankahrunið 2008 í sögulegu ljósi“. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er þriðji fyrirlestur þessa haustmisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Í fyrirlestri sínum beinir Hannes H. Gissurarson stjórnmálafræðiprófessor sjónum að þeim lærdómum, sem Íslendingar geta dregið af bankahruninu 2008 um stöðu sína í heiminum. Ísland var þá skilið eftir úti í kuldanum. Evrópskir seðlabankastjórar sammæltust um það í maíbyrjun 2008 að veita íslenska seðlabankanum ekki aðgang að lausafé. Bandarískir ráðamenn höfðu misst áhuga á Íslandi, enda töldu þeir hernaðargildi landsins allt að því horfið. Tveir skoskir stjórnmálamenn, Gordon Brown og Alistair Darling, þurftu óvin til að sýna, hversu harðir þeir væru í horn að taka, en jafnframt til að leiða athygli frá því, að þeir voru að bjarga tveimur illa stöddum skoskum stórbönkum, og ekki síður til að sýna Skotum, hversu illa færi, yrðu þeir sjálfstæðir.

Ísland virtist 2008 aftur vera komið á þann stað, sem það skipaði öldum saman: Danakóngur reyndi fjórum sinnum að selja landið, en enginn vildi kaupa, og danska stjórnin velti einu sinni fyrir sér að skipta á Íslandi og Norður-Slésvík; Svíakóngur hafði ekki fyrir því, þegar hann tók Noreg af Dönum 1814, að krefjast Íslands með, þótt það væri fornt norskt skattland; Bretastjórn hafnaði mörgum hugmyndum á 18. og 19. öld um að taka Ísland; hugmyndir um kaup á Íslandi voru hlegnar niður í Bandaríkjaþingi 1868. Í bankahruninu veittu Norðurlandaþjóðirnar Íslendingum ekki heldur neinn stuðning. Einu vinir Íslendinga í raun voru Færeyingar og Pólverjar.

Hannes H. Gissurarson lauk BA-prófum í sagnfræði og heimspeki og cand. mag. prófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands og doktorsprófi í stjórnmálafræði frá Oxford-háskóla. Hann hefur undanfarin ár fengist við rannsóknir á bankahruninu og er að ljúka skýrslu fyrir fjármálaráðuneytið um erlenda áhrifaþætti þess. Hann hefur í því sambandi rætt við marga innlenda og erlenda áhrifamenn, þar á meðal Geir H. Haarde, fyrrv. forsætisráðherra, Davíð Oddsson, Ingimund Friðriksson og Eirík Guðnason, fyrrv. seðlabankastjóra, Alistair Darling, fyrrv. fjármálaráðherra Breta, Mervyn King, fyrrv. seðlabankastjóra Breta, og Stefan Ingves, seðlabankastjóra Svíþjóðar.

föstudagur, 29. sep 2017

Hádegisfyrirlestur 3. október: Til varnar Íslandi. Saga InDefence hópsins 2008-2013

Þriðjudaginn 3. október flytur Markús Þ. Þórhallsson erindið „Til varnar Íslandi. Saga InDefence hópsins 2008-2013“. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er annar fyrirlestur þessa haustmisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Icesave deilan setti mark sitt á íslenskt samfélag um árabil. Hrun fjármálakerfisins og afleiðingar þess urðu til þess að InDefence hópurinn var stofnaður. Tilurð hópsins og tilgangur voru rannsökuð, hverjir voru meðlimir og hvaða hlutverk hver og einn hafði innan hans. Sú kenning var gaumgæfð að þeir hafi litið á sig sem frelsishetjur samtímans í rómantískum anda 19. aldarinnar. Þjóðernisleg orðræða þeirra var skoðuð og gagnrýni sem þeir fengu úr ýmsum áttum og efasemdir um heilindi þeirra. Hópurinn samanstóð af fólki sem flest hefur gráðu frá erlendum háskólum. Það hefur verið álitinn mesti munurinn á InDefence og öðrum grasrótarhópum.

Hver réð og hvernig voru ákvarðanir teknar? Raktar eru ástæður þess að farið var af stað í áróðursstríð eftir að Bretar beittu hryðjuverkalögum og ferðin til Westminster sem færði þeim óvenjulegt tilboð. Barátta InDefence gegn Icesave-samningunum, aðkoma þeirra að þjóðaratkvæðagreiðslum og samskipti þeirra við alla aðila málsins eru gaumgæfð.

InDefence-hópnum var fylgt til ársins 2013 þegar niðurstaða EFTA dómsstólsins lá fyrir, þó hópurinn sé enn til.

Markús Þ. Þórhallsson er með meistaragráðu í sagnfræði frá Háskóla Íslands og byggir fyrirlesturinn á lokaverkefni hans. Markús leggur nú stund á meistaranám í frétta- og blaðamennsku og stjórnar einnig morgunútvarpi á Útvarpi Sögu.

þriðjudagur, 19. sep 2017

Hádegisfyrirlestur 19. september: Íslenskar bækur erlendis. Bókasöfnun Willards Fiskes (1831–1904)

Þriðjudaginn 19. september flytur Kristín Bragadóttir erindið „Íslenskar bækur erlendis. Bókasöfnun Willards Fiskes (1831–1904)”. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er fyrsti fyrirlestur þessa haustmisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Erindi Kristínar fjallar um efni doktorsritgerðar hennar í sagnfræði, „Íslenskar bækur erlendis. Bókasöfnun Willards Fiskes (1831–1904)“, sem hún varði sumarið 2017. Ritgerðin er menningarsöguleg og bóksöguleg rannsókn á söfnun Bandaríkjamannsins Willards Fiskes á íslenskum og Íslands-tengdum ritum á árunum 1850 til 1904. Safn Fiskes er þriðja stærsta safn íslenskra rita á eftir Landsbókasafni Íslands og Konungsbókhlöðu í Kaupmannahöfn. Einnig er fjallað um tengslanet Fiskes við Íslendinga, og styðst Kristín þar mjög við bréf Fiskes til Íslendinga og frá Íslendingum til hans.

Kristín Bragadóttir er íslenskufræðingur og sagnfræðingur. Hún er með doktorsgráðu í sagnfræði frá Háskóla Íslands. Sérsvið hennar er bóksaga. Hún er sjálfstætt starfandi fræðimaður.

sunnudagur, 11. jún 2017

Kveðja til Önnu Agnarsdóttur frá Sagnfræðingafélagi Íslands

Eftirfarandi erindi hélt Kristín Svava Tómasdóttir fyrir hönd Sagnfræðingafélagsins á málþingi til heiðurs Önnu Agnarsdóttur sjötugri, sem haldið var af Sögufélagi og Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands þann 13. maí sl.

Heiðraða samkoma, forsetar, Anna Agnarsdóttir

Það er Sagnfræðingafélagi Íslands mikil ánægja að taka þátt í því að heiðra prófessor Önnu Agnarsdóttur á þessum tímamótum. Við sem sitjum í stjórn félagsins erum mörg hver fyrrum nemendur Önnu og vitum hversu sárt hennar verður saknað við sagnfræðideild Háskóla Íslands, enda er leitun að þeim fræðimanni sem miðlar sögunni á jafn heillandi og skemmtilegan hátt. Okkar framlag hér í dag felst þess vegna í hugmyndum að því sem Anna gæti tekið sér fyrir hendur þjóðinni til heilla þegar hún hefur hætt störfum við Háskólann.

Við leggjum til að Anna taki að sér að stýra röð sjónvarpsþátta um sérsvið sitt, tengsl Íslands og umheimsins, og þá einkum Bretaveldis, á 18. og 19. öld. Það yrði í formi ferðaþátta þar sem Anna fetaði í fótspor erlendra ferðamanna á Íslandi. Hún myndi fara þangað sem þeir fóru, gista þar sem þeir gistu, borða það sem þeir borðuðu og hitta þá sem þeir hittu. Read more »


This page

Um félagið

Sagnfræðingafélag Íslands er fagfélag íslenskra sagnfræðinga. Sem slíkt er það vettvangur fyrir umræður um sérfagleg málefni, en jafnframt vill það stuðla að þverfaglegum rökræðum um vísindi og fræði almennt. Félagið stendur reglulega fyrir opnum félagsfundum, ráðstefnum, og ýmsum fagtengdum fundum.

Póstfang félagsins er:
Sagnfræðingafélag Íslands
ReykjavíkurAkademían
Þórunnartún 2
IS-105 Reykjavík

Tölvupóstfang félagsins er: sagnfraedingafelagid@gmail.com

Einnig má hafa samband við Kristínu Svövu Tómasdóttur, formann Sagnfræðingafélagsins, í gegnum tölvupóstfangið kristinsvava@gmail.com

About the Association

The Icelandic Association of Historians can be contacted via email: sagnfraedingafelagid@gmail.com.

Search this page


Gammabrekka

Við minnum á póstlista sagnfræðinga. Þar fara daglega fram líflegar umræður um spennandi málefni.

Skráðu þig á Gammabrekku.

Random image

Hádegisfyrirlestrar Sagnfræðingafélagsins

19. september
Kristín Bragadóttir: Íslenskar bækur erlendis. Bókasöfnun Willards Fiskes (1831–1904)

3. október
Markús Þórhallsson: Til varnar Íslandi. Saga InDefence hópsins 2008-2013

17. október
Hannes Hólmsteinn Gissurarson: Bankahrunið í sögulegu ljósi

31. október
Pontus Järvstad: Fasismi og arfleifð evrópskrar nýlendustefnu. Áhrif útþenslustefnu stórveldanna á fasíska hugmyndafræði og framkvæmd

14. nóvember
Ólína Þorvarðardóttir: Gullkistan Djúp. Þróun byggðar og mannlífs við Ísafjarðardjúp

28. nóvember
Sólveig Ólafsdóttir: Rosenwein og Reddy. Fræðilegar samræður um sögulegar tilfinningar

12. desember
Þorsteinn Vilhjálmsson: „Að hafa svo mikið upp úr lífinu sem auðið er“. Ólafur Davíðsson og hinsegin rými innan Lærða skólans á 19. öld

Allir fyrirlestrar eru haldnir í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands, hefjast klukkan 12:05 og lýkur klukkan 13:00


RSS for entries. RSS for comments.

Powered by WordPress. Valid XHTML & CSS.

Fótur

Sagnfræðingafélag Íslands - Sími: 661-2671- Tölvupóstur: sagnfraedingafelagid@gmail.com