Latest entries

þriðjudagur, 17. sep 2019

Annar hádegisfyrirlestur haustsins: „Jarðsett verður í heimagrafreit“

Annar fyrirlestur haustsins verður haldinn þriðjudaginn 24. september. Allir fyrirlestrarnir eru haldnir í samvinnu við Þjóðminjasafn Íslands í fundasal þess og hefjast kl. 12:05. Hjalti Hugason mun flytja erindið „Jarðsett verður í heimagrafreit“. Um útfararsiði og samfélagsbreytingar.

Hjalti fjallar um breytingar á útfararsiðum landsmanna nú á dögum og á fyrri hluta 20. aldar og þá einkum greftranir í heima-/heimilis-grafreitum. Útfararsiðir eru að hans mati áhugaverðir þar sem þar fléttast saman ýmis trúarleg og samfélagleg sjónarmið.

Hjalti Hugason lauk doktorsprófi í kirkjusögu frá Uppsala-háskóla og hefur síðan starfað við Kennaraháskóla Íslands og síðar Háskóla Íslands. Hann er nú prófessor við guðfræði- og trúarbragðafræðideil. Í rannsóknum sínum hefur Hjalti einkum lagt stund á íslenska kirkjusögu og trúarbragðarétt. Upp á síðkastið hefur hann aðallega birt greinar um siðaskiptin og nútímakirkjusögu.

Fyrirlestrarnir eru öllum opnir og aðgangur er ókeypis.

miðvikudagur, 11. sep 2019

Verndun menningarminja í þéttbýli

Sex fræðimenn fjalla um reynslu af fornleifarannsóknum í þéttbýli á málþingi sem Íslandsdeild ICOMOS efnir til. Umfjöllunarefnið er verndun menningarminja í þéttbýli. Málþingið er haldið í Norræna húsinu miðvikudaginn 18. september og hefst klukkan eitt.

„Fornleifarannsóknir í þéttbýli eru í flestum tilvikum vegna framkvæmda. Framkvæmdarannsóknir vekja gjarnan mikla athygli og í tengslum við þær vakna ýmis álitamál er snerta lagaumhverfi og framkvæmd slíkra rannsókna,“ segir í tilkynningu frá Íslandsdeild ICOMOS. „Á málþinginu verða kynntir sáttmálar og samþykktir ICOMOS sem snerta verndun minja í þéttbýli. Í sex erindum verður fjallað um ýmsa þætti sem fengist hefur reynsla af í framkvæmdarannsóknum, sem hafa aðallega verið í Reykjavík. Þar hafa á undanförnum árum farið fram umfangsmiklar framkvæmdarannsóknir sem  varpa nýju ljósi á upphaf og þróun byggðar í Reykjavík.“

Dagskrá málþingsins

miðvikudagur, 4. sep 2019

Fyrsti hádegisfundur haustsins: Þið munið hann Þorlák

Fyrsti fyrirlestur haustsins verður haldinn miðvikudaginn 11. september. Takið eftir að það er óvenjulegur fundardagur og ræðst af utanaðkomandi þáttum. Þetta verður hins vegar í eina skiptið sem brugðið er út af venjulegum fundartíma í haust. Hinir fyrirlestrarnir verða allir á þriðjudegi eins og hefð er fyrir. Allir fyrirlestrarnir eru haldnir í samvinnu við Þjóðminjasafn Íslands í fundasal þess og hefjast kl. 12:05. Helgi Þorláksson ríður á vaðið og flytur erindið: Þið munið hann Þorlák. Skálholt á kaþólskri tíð og lútherskri.

Efnið er trú á Þorlák helga Þórhallsson á kaþólskri tíð, í tengslum við Skálholt. Í hverju var hún fólgin, hvernig birtist hún?  Þjóðin hefur verið heldur áhugalítil um efnið í seinni tíð þótt Þorlákur hafi fyrrum skipt landsmenn höfuðmáli, öldum saman. Helga langar að fjalla um af hverju þetta muni vera. Ekki er síst eftirtakanlegt að Þorláki eru gerð heldur lítil skil í Skálholti samtímans.

Helgi Þorláksson er fyrrverandi prófessor í sagnfræði við Sagnfræði- og heimspekideild Háskóla Íslands. Viðfangsefni hans hafa einkum verið á sviði Íslandssögu fyrir 1700.

Fyrirlestrarnir eru öllum opnir og aðgangur er ókeypis.

þriðjudagur, 20. ágú 2019

Fyrirlestrar um trú og samfélag

Haustið er handan við hornið og það þýðir fyrst og fremst eitt: ný fyrirlestraröð Sagnfræðingafélags Íslands hefst innan skamms. Umfjöllunarefnið að hausti er trú og samfélag í víðum skilningi. Mikil viðbrögð voru við kalli eftir erindum. Tillögurnar sem bárust voru margar og erfitt að gera upp á milli þeirra. Á endanum urðu sjö erindi fyrir valinu.

Fyrsti fyrirlesturinn verður miðvikudaginn 11. september. Það er óvenjulegur fundardagur og ræðst af utanaðkomandi þáttum. Þetta verður hins vegar í eina skiptið sem brugðið er út af venjulegum fundartíma í haust. Hinir fyrirlestrarnir verða allir á þriðjudegi eins og hefð er fyrir.

Helgi Þorláksson ríður á vaðið á óvenjulegum fundartíma, miðvikudaginn 11. september. Helgi flytur erindið: Þið munið hann Þorlák. Skálholt á kaþólskri tíð og lútherskri. Þar fjallar hann um trú á Þorlák helga Þórhallsson á kaþólskri tíð og hvernig hann skipti landsmenn höfuðmáli öldum saman.

Hjalti Hugason fjallar um breytingar á útfararsiðum landsmanna á fyrri hluta 20. aldar, í fyrirlestri 24. september. Hann fjallar einkum um greftranir í heima- og heimilisgrafreitum.

Rakel Edda Guðmundsdóttir fjallar um umræður og átök um guðfræði og trú, þjóðkirkju og fríkirkju á síðum íslenskra dagblaða í kringum aldamótin 1900. Rakel Edda vinnur að meistararitgerð um efnið og líkur námi í haust. Fyrirlestur hennar verður 8. október.

Sverrir Jakobsson fjallar 22. október um Jesúm Krist í ljósi kenninga um menningarlegt minni. Hann spyr hvers vegna myndin af Kristi var mismunandi í ólíkum heimildum um hann strax á fyrstu öld og hvernig þær þróuðust í framhaldinu.

Þann 5. nóvember fjallar Þorsteinn Helgason um Tyrkjaránið og spyr hvort það hafi verið trúarlegur viðburður. Hvernig brást sjálfsvitund kristinna við því að færast skyndilega inn í lífheim íslams?

Bryndís Björgvinsdóttir fjallar um álfasteina og aðra bannhelga bletti í náttúru landsins og átrúnað þeim tengdum 19. nóvember. Hún tengir hjátrú á álfa og bannhelgi við náttúruvernd út frá náttúruhverfum viðhorfum manns til náttúru.

Kirkjuvaldsstefnan og trúarleg orðræða á þjóðveldisöld er inntakið í fyrirlestri Haraldar Hreinssonar 3. desember. Hann fjallar um upphaf kirkjustefnunnar og hvort best sé að greina hana með aðferðum persónu- og stofnanasögu eða aðferðum menningarsögu.

þriðjudagur, 13. ágú 2019

Undir högg að sækja í jafnréttisparadís

„Það er áhugavert að á Íslandi, sem er oft kallað einhvers konar jafnréttisparadís, áttu konur lengst af undir högg að sækja í stjórnmálum. Sú saga hefur ekki verið rannsökuð til hlítar. Það er eitt af því sem við ætlum að varpa ljósi á,“ segir Erla Hulda Halldórsdóttir, lektor í kvenna- og kynjasögu.

Erla Hulda vinnur að viðamikilli félags- og menningarsögulegri rannsókn ásamt Ragnheiði Kristjánsdóttur, dósent í sagnfræði, og Þorgerði Þorvaldsdóttur, sérfræðingi hjá Sagnfræðistofnun á konum sem pólitískum gerendum á 20. og 21. öld. Þær rannsaka hvernig konur nýttu sér borgaraleg réttindi sem þær fengu snemma á 20. öld.

„Markmið rannsóknarinnar er að skoða á hvern hátt íslenskar konur nýttu þau borgaralegu réttindi sem þær fengu á fyrstu áratugum 20. aldar, þ.e. kosningarétt og kjörgengi og rétt til menntunar og embætta, til þess að verða fullgildir borgarar í samfélaginu og taka með virkum hætti þátt í að móta íslenskt nútímasamfélag,“ segir Ragnheiður.

Fjallað er um rannsóknina á vef Háskóla Íslands.

mánudagur, 24. jún 2019

Bréf Vesturfara heim til Íslands

Þriðjudaginn 25. júní næstkomandi verður haldið málþing í Háskóla Íslands um bréfaskipti milli Íslendinga í Vesturheimi og gamla heimalandinu. Málþingið fer fram í fyrirlestrarsal Veraldar - húss Vigdísar og stendur frá kl. 13 til 16. Allir eru velkomnir og aðgangur ókeypis!

Íslendingar líkt og fleiri Evrópubúar tóku að flykkjast vestur um haf í leit að betra lífsviðurværi víða um hina stóru álfu á ofanverðri nítjándu öld. Bréfaskipti geta og hafa varpað áhugaverðu ljósi á lífið í nýju heimkynnunum og hér verður enn bætt í. Fimm framsögumenn fjalla um og greina upplifun og lífsreynslu, búskaparhætti, ástarmál, sjálfsmyndir, vonbrigði og ávinning Íslendinga í nýjum heimkynnum frá Winnipeg og Nýja Skotlandi í norðri allt suður til Brasilíu. Dregin verður upp forvitnileg mynd af lífi og örlögum fólks í nýjum átthögum sem voru afar frábrugðnir heimahögunum á Íslandi.

Sjá nánar

föstudagur, 31. maí 2019

Kall eftir erindum á haustmisseri

Sagnfræðingafélagið kallar eftir erindum fyrir hádegisfyrirlestraröð félagsins á haustmisseri 2019. Fyrirlestrarnir eru haldnir í samvinnu við Þjóðminjasafn Íslands. Þemað að þessu sinni er „Trú og samfélag“.

Áherslan er á trú í sögulegu samhengi, kirkjusögu, þjóðtrú og átrúnað af ýmsu tagi.

Tillögur skulu sendar félaginu á netfangið sagnfraedingafelagid@gmail.com

Skilafrestur er til og með 20. júní.

fimmtudagur, 16. maí 2019

Málstofa tilvonandi sagnfræðinga í Gimli

Tilvonandi sagnfræðingar með MA-próf segja frá rannsóknum sínum og MA-ritgerðum sem þau skiluðu af sér nýlega. Haldin verður málstofa fimmtudaginn 16. maí í Gimli 102 kl. 16:00–17:30. Allir velkomnir.

Dagskráin verður sem hér segir:

Agnes Jónasdóttir – kl. 16–16:30
„„Eigum við að eftirláta hernum stúlkubörnin?”: Ástandið á mörkum löggæslu og barnaverndar.“

Viðfangsefni þessarar rannsóknar eru sértækar aðgerðir ríkisins vegna „ástandsins“ svo sem eftirlit með ungmennum, lagasetningar, stofnun ungmennadómstóls og stofnun sérstakra vistheimila til að vista stúlkur sem voru í „ástandinu“. Í þessari rannsókn var lögð sérstök áhersla á framkvæmd laga um eftirlit með ungmennum og með hvaða hætti barnaverndarnefnd kom að opinberu eftirliti og afskiptum af „ástandinu“. Viðfangsefnið var nálgast með aðferðir kynjasögunnar í huga og þá sérstaklega með kenninguna um samtvinnun að vopni. Samtvinnun er aðferðafræðileg nálgun sem á rætur sínar að rekja til kynjafræðinnar og feminískrar baráttu. Nálgunin gengur út á að skoða hvernig áhrifaþættir svo sem kyn, aldur, stétt og fleira blandast saman og skapa sérstaka stöðu einstaklingsins í samfélaginu.

Bjartur Logi Fránn Gunnarsson – 16:30–17:00
„Íslenskir annálar: Sjónarhorn og áhrifavaldar“

Í ritgerðinni er tekist á við spurningar um mismunandi sjónarhorn íslenskra annála. Rannsóknarspurningar ritgerðarinnar eru eftirfarandi: Hvernig endurspeglast mismunandi sjónarhorn í annálum? Hvaða máli skiptir afstaða þeirra sem rituðu
annála og þeirra sem stóðu að baki ritun þeirra? Hverjir höfðu áhrif á annálaritun? Fyrst er fræðileg saga rannsókna á íslensku annálunum skoðuð og mismunandi kenningar fræðimanna um þá bornar saman.

Brynhildur Lea Ragnarsdóttir – 17:00–17:30
Lífið í prófíl Fyrstu átján ár Leu Kristjánsdóttur

Lífið í prófíl er einsögurannsókn með kvenna- og kynjasögulegu ívafi þar sem ég notast við ævisöguformið til þess að varpa ljósi á stöðu ungrar konu, innan hinnar íslensku samfélagsgerðar, á fyrri hluta 20. aldar. Það er spennandi kostur að geta nálgast viðfangsefni fortíðarinnar í gegnum persónulegar upplifanir, þegar það er hægt, og hika ég ekki við að taka það skref í þessari ritgerð. Rannsóknin byggist því ekki eingögnu á minningum ömmu Leu heldur einnig mínum eigin, barna hennar og annarra fjölskyldumeðlima sem leyfðu mér að heyra þeirra hlið á liðnum atburðum.

þriðjudagur, 30. apr 2019

Málþing: Hólavallarskóli (1786–1804) – Reykjavík vaknar til lífsins

Félag um átjándu aldar fræði heldur málþing undir yfirskriftinni Hólavallarskóli (1786–1804) – Reykjavík vaknar til lífsins í Þjóðarbókhlöðu, fyrirlestrasal á 2. hæð, laugardaginn 4. maí 2019. Málþingið hefst kl. 13:30 og því lýkur eigi síðar en kl. 16:15. Dagskránna má sjá hér

þriðjudagur, 23. apr 2019

Hagþenkir auglýsir eftir umsóknum um starfsstyrki

Hagþenkir, félag höfunda fræðirita og kennslugagna, auglýsir eftir umsóknum um starfsstyrki til ritstarfa, handritsgerðar fræðslu- og heimildarmynda og ferða- og menntunarstyrkir fyrir félagsmenn Hagþenkis. Umsóknarfrestur til 26. apríl kl. 13.

Allar nánari upplýsingar, úthlutunarreglur og rafræn umsóknareyðublöð eru á heimasíðu félagsins: www.hagthenkir.is


This page

Um félagið

Sagnfræðingafélag Íslands er fagfélag íslenskra sagnfræðinga. Sem slíkt er það vettvangur fyrir umræður um sérfagleg málefni, en jafnframt vill það stuðla að þverfaglegum rökræðum um vísindi og fræði almennt. Félagið stendur reglulega fyrir opnum félagsfundum, ráðstefnum, og ýmsum fagtengdum fundum.

Póstfang félagsins er:
Sagnfræðingafélag Íslands
ReykjavíkurAkademían
Þórunnartún 2
IS-105 Reykjavík

Tölvupóstfang félagsins er: sagnfraedingafelagid@gmail.com

Einnig má hafa samband við Markús Þ. Þórhallsson, formann Sagnfræðingafélagsins, í gegnum tölvupóstfangið mth39@hi.is

About the Association

The Icelandic Association of Historians can be contacted via email: sagnfraedingafelagid@gmail.com.

Search this page


Gammabrekka

Við minnum á póstlista sagnfræðinga. Þar fara daglega fram líflegar umræður um spennandi málefni.

Skráðu þig á Gammabrekku.

Random image

Hádegisfyrirlestrar Sagnfræðingafélagsins haust 2019

Miðvikudagur 11. september

Helgi Þorláksson: Þið munið hann Þorlák. Skálholt á kaþólskri tíð og lútherskri.

Þriðjudagur 24. september

Hjalti Hugason: „Jarðsett verður í heimagrafreit“. Um útfararsiði og samfélagsbreytingar.

Þriðjudagur 8. október

Rakel Edda Guðmundsdóttir: „Alt það, sem við ekkert hefir að keppa, dofnar og deyr“. Umræður og átök um guðfræði og trú, þjóðkirkju og fríkirkju á síðum íslenskra dagblaða í kringum aldamótin 1900.

Þriðjudagur 22. október

Sverrir Jakobsson: Jesús Kristur í ljósi kenninga um menningarlegt minni.

Þriðjudagur 5. nóvember

Þorsteinn Helgason: Var Tyrkjaránið trúarlegur viðburður?

Þriðjudagur 19. nóvember

Bryndís Björgvinsdóttir: Bannhelgi og náttúra: Trú á stokka og steina.

Þriðjudagur 3. desember

Haraldur Hreinsson: Kirkjuvaldsstefnan og trúarleg orðræða á þjóðveldisöld

Allir fyrirlestrar eru haldnir í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands og hefjast kl. 12:05.


RSS for entries. RSS for comments.

Powered by WordPress. Valid XHTML & CSS.

Fótur

Sagnfræðingafélag Íslands - Sími: 661-2671- Tölvupóstur: sagnfraedingafelagid@gmail.com