Latest entries

fimmtudagur, 17. maí 2018

Hlaðvarp/myndband: Haraldur Sigurðsson: „Húsin sem eiga að standa“. Tillögur að bæjarskipulagi 1921-1938 og byggingararfur íslensks þéttbýlis

Hlaðvarp/myndband: Íris Ellenberger: Delludanska, toddýsgildi og verkamenn moldugir frá verki sínu. Mót, átök og samblöndun menningar í Reykjavík 1900–1920

mánudagur, 14. maí 2018

Hlaðvarp/myndband: Arnþór Gunnarsson: Reykjavíkurflugvöllur. Saga flugvallarmálsins

Hlaðvarp/myndband: Anna Dröfn Ágústsdóttir og Guðbrandur Benediktsson: Sagan á sýningu? ...

þriðjudagur, 17. apr 2018

Kallað eftir erindum: Hádegisfyrirlestrar um hörmungar

Sagnfræðingafélagið kallar eftir tillögum að erindum fyrir hádegisfyrirlestraröð félagsins á haustmisseri 2018. Hádegisfyrirlestrarnir eru haldnir í samvinnu við Þjóðminjasafn Íslands.

Í ár er haldið upp á ýmis söguleg afmæli á Íslandi og eru til dæmis liðin tíu ár frá efnahagshruninu haustið 2008. Hæst ber þó fullveldisafmælið, en árið 2018 eru 100 ár frá því Ísland varð frjálst og fullvalda ríki. Þrengingar settu þó einnig mark sitt á fullveldisárið; frosthörkur, spænsk veiki og Kötlugos. Þema hádegisfyrirlestraraðar Sagnfræðingafélagsins að þessu sinni er hörmungar. Kallað er eftir erindum um söguleg áföll stór og smá, orsakir þeirra og afleiðingar.

Tillögur skulu sendar félaginu á netfangið sagnfraedingafelagid@gmail.com. Skilafrestur er til 15. maí.

þriðjudagur, 10. apr 2018

Hádegisfyrirlestur 17. apríl: „Húsin sem eiga að standa“. Tillögur að bæjarskipulagi 1921-1938 og byggingararfur íslensks þéttbýlis

Þriðjudaginn 17. apríl flytur Haraldur Sigurðsson hádegisfyrirlesturinn „„Húsin sem eiga að standa“. Tillögur að bæjarskipulagi 1921-1938 og byggingararfur íslensks þéttbýlis”. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er sjöunda og síðasta erindi þessa vormisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Frumkvöðlar skipulagsmála á Íslandi á fyrri hluta 20. aldar lögðu línuna um það hvernig bæri að nálgast bæjarskipulagið. Skoðun þeirra var sú að íslenskir bæir væru hreinlega ljótir og nánast til skammar fyrir þjóðina. Að mati þeirra var skipulagsleysi, vanbúið húsnæði, sóðaskapur og hirðuleysi einkennandi fyrir hið frumstæða þéttbýli landsins. Vinna þyrfti bug á ljótleikanum, skapa heilsteypta og fallega bæjarmynd, helst með breiðgötum, almenningsgörðum, torgum og rismiklum opinberum byggingum. Umfram allt yrði þó að byggja heilsusamlegt íbúðarhúsnæði og skapa bæjarumhverfi sem stæðist kröfur hinna nýtilkomnu skipulagsfræða. Hugmyndir um allsherjar hreingerningu í hinu vanburða þéttbýli „timburhjallanna“ koma ef til vill skýrast fram hér á landi í tillögum að endurskipulagningu miðbæjar Reykjavíkur, þar sem hin eldri og smágerðari byggð átti nánast að víkja í heild sinni fyrir stærri byggingum og breiðari götum. Sú þróun hefur verið rakin með margvíslegum hætti á undanförnum árum.

Minna hefur farið fyrir umfjöllun um tillögur að framtíðarskipulagi bæja landsins sem unnar voru á vegum Skipulagsnefndar ríkisins á tímabilinu 1921 til 1938 og með hvaða hætti þær tóku tillit til hins sögulega byggðamynsturs bæjanna. Í erindinu er sjónum beint að tillögum að bæjarskipulagi sem voru unnar af Guðjóni Samúelssyni arkitekt og Guðmundi Hannessyni lækni á umræddu tímabili. Vikið verður að þeirri innreið alþjóðlegra skipulagsfræða til landsins sem frumkvöðlarnir boðuðu af töluverðu sjálfstrausti og aðdraganda þess að hér á landi var sett nokkuð ströng og ítarleg löggjöf um skipulag bæja strax árið 1921. Lykilspurningin sem lagt er upp með er hvort ríkjandi byggðamynstri bæjanna hafi verið ógnað með tillögum hinnar ríkisskipuðu nefndar.

Haraldur Sigurðsson skipulagsfræðingur hefur starfað að skipulagsmálum hér á landi um árabil. Á undanförnum árum hefur Haraldur starfað hjá Reykjavíkurborg, meðal annars sem verkefnisstjóri Aðalskipulags Reykjavíkur 2010-2030. Samhliða störfum sem skipulagsfræðingur hefur hann unnið að rannsóknum og ritun á sögu bæjarskipulags á Íslandi. Bók um það efni er væntanleg á næstunni.

mánudagur, 26. mar 2018

Delludanska, toddýsgildi og verkamenn moldugir frá verki sínu. Mót, átök og samblöndun menningar í Reykjavík 1900-1920

Þriðjudaginn 3. apríl flytur Íris Ellenberger hádegisfyrirlesturinn „Delludanska, toddýsgildi og verkamenn moldugir frá verki sínu. Mót, átök og samblöndun menningar í Reykjavík 1900-1920”. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er sjötta og næstsíðasta erindi þessa vormisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Að undanförnu hafa íslenskir fræðimenn skoðað hvernig sá hreyfanleiki sem einkenndi heiminn, og þá sérstaklega Evrópu og Ameríku, á síðustu áratugum 20. aldar og fram að fyrri heimsstyrjöld, náði einnig til Íslands. Hann lýsti sér ekki aðeins í auknum komum útlendinga til landsins, bæði til varanlegrar og tímabundinnar dvalar, heldur einnig í upplausn þess þjóðfélagsskipulags sem áður hafði bundið fólk við sveitir landsins. Fjöldi Reykvíkinga margfaldaðist á fyrstu áratugum 20. aldar. Hið nýaðflutta fólk var aðallega innlent en einnig setti erlent fólk sterkan svip á bæinn, bæði fólk sem var búsett í bænum til lengri eða skemmri tíma sem og fólk sem aðeins átti leið hjá, t.d. erlendir sjómenn, fólk á farskipum, sérfræðingar sem komu til að sinna ákveðnum verkefnum o.fl. Fyrir var borgarastétt sem hafði sterk tengsl við Danmörku og mætti kalla dansk-íslenska.

Í þessum fyrirlestri verður fjallað um þá þvermenningarlegu yfirfærslu sem átti sér stað þegar fólk af ólíkum uppruna og með ólíkan bakgrunn mættist, blandaði geði og tókst á í Reykjavík á fyrstu tveimur áratugum 20. aldar. Litið verður á bæinn sem snertiflöt (contact zone) þar sem þvermenningarleg yfirfærsla (transculturation) á sér stað og mótar menningu bæjarins. Sérstök áhersla verður lögð á að skoða hvernig stétt og félagsleg staða innan bæjarsamfélagsins mótar hvernig erlend menning og menningaráhrif voru notuð og túlkuð.

Íris Ellenberger er doktor í sagnfræði frá Háskóla Íslands og nýdoktor við Sagnfræðistofnun sama skóla. Sérsvið hennar eru saga fólksflutninga, þvermenningarleg saga og saga kynverundar. Núverandi rannsóknarverkefni hennar, sem erindið fjallar um, heitir „Mót innlendrar og erlendrar menningar í Reykjavík 1890-1920” og er styrkt af Nýliðunarsjóði Háskóla Íslands.

föstudagur, 16. mar 2018

Hádegisfyrirlestur 20. mars: Umskiptin frá húshitun með olíu/kolum til jarðvarma, 1930–1980: Hvað má læra af reynslu Íslendinga?

Þriðjudaginn 20. mars flytur Óðinn Melsted erindið „Umskiptin frá húshitun með olíu/kolum til jarðvarma, 1930–1980: Hvað má læra af reynslu Íslendinga?“. Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er fimmta erindi þessa vormisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Á undanförnum misserum hefur verið lögð aukin áhersla á að rannsaka orkusögu út frá áskorunum líðandi stundar, en ein helsta áskorun á heimsvísu er „afkolun“ (e. decarbonization) í húshitun. Nú til dags þykir sjálfsagt að Íslendingar noti jarðvarma til húshitunar, en eins og annars staðar í veröldinni var meirihluti húsa lengi vel kyntur með kolum og olíu. Með byggingu hitaveitna tókst Íslendingum hins vegar að skipta út innfluttu jarðefnaeldsneyti fyrir innlendan jarðvarma. Af hverju gátu Íslendingar losað sig við jarðefnaeldsneyti? Hvað má læra af reynslu Íslendinga? Í erindinu verður fjallað um þessar spurningar á grundvelli eigin rannsókna á orsökum tveggja lykilbreytinga í íslenska afkolunarferlinu: uppbyggingu Hitaveitu Reykjavíkur upp úr 1930, þegar kolakyndingu var skipt út fyrir hverahitun, og hitaveituvæðingu landsbyggðarinnar á 8. áratugnum, þegar olíukyndingu var útrýmt með skipulögðum hætti.

Óðinn Melsted lauk BA-prófi í sagnfræði og MA-prófi í evrópskum tungumálum, sögu og menningu frá Háskóla Íslands. Hann stundar nú doktorsnám í sagnfræði við Háskólann í Innsbruck í Austurríki. Doktorsverkefni hans, „Icelandic Energy Regimes: Fossil Fuels, Renewables and the Path to Sustainability, 1940–1990“, hefur hlotið rannsóknarstyrki frá Austurrísku vísindaakademíunni (ÖAW), Orkurannsóknasjóði Landsvirkjunar og Samtökum evrópskra umhverfissagnfræðinga (ESEH).

fimmtudagur, 15. mar 2018

Bjarnarmessa 20. mars

Þriðjudaginn 20. mars stendur Sagnfræðingafélagið ásamt Sögufélagi og Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands fyrir minningarþingi um Björn Þorsteinsson sagnfræðing í tilefni af 100 ára fæðingarafmæli hans. Þingið fer fram í fyrirlestrasal 023 í Veröld, húsi Vigdísar Finnbogadóttur, kl. 16:30-18:30. Fundarstjóri verður Kristín Svava Tómasdóttir, formaður Sagnfræðingafélagsins.

Dagskrá

Þingsetning: Hrefna Róbertsdóttir, forseti Sögufélags
Kveðja frá Vigdísi Finnbogadóttur
Helgi Skúli Kjartansson: Eigi einhamur. Æviatriði Björns Þorsteinssonar
Sveinbjörn Rafnsson: Björn Þorsteinsson, íslenskur sagnfræðingur á 20. öld
Helgi Þorláksson: Félagsmálatröllið Björn Þorsteinsson
Guðmundur J. Guðmundsson: Í slóð Björns Þorsteinssonar

Hlé kl. 17:20 í 20 mínútur. Léttar veitingar

Björn Pálsson: Fræðari og félagi
Þórunn Valdimarsdóttir: Bjössi besta Buna
Ávarp: Valgerður Björnsdóttir
Ávarp: Jón Atli Benediktsson, rektor Háskóla Íslands
Styrkveiting úr Sagnfræðisjóði dr. Björns Þorsteinssonar. Valgerður Björnsdóttir afhendir styrkinn
Þingslit: Anna Agnarsdóttir f.h. Sagnfræðistofnunar Háskóla Íslands

föstudagur, 2. mar 2018

Hádegisfyrirlestur 6. mars: Reykjavíkurflugvöllur. Saga flugvallarmálsins

Þriðjudaginn 6. mars flytur Arnþór Gunnarsson erindið „Reykjavíkurflugvöllur. Saga flugvallarmálsins.“ Fyrirlesturinn hefst kl. 12:05 og fer fram í fyrirlestrarsal Þjóðminjasafns Íslands. Þetta er fjórði fyrirlestur vormisseris í röð fyrirlestra sem Sagnfræðingafélag Íslands skipuleggur í samvinnu við Þjóðminjasafnið.

Í fyrirlestrinum verður fjallað um langvinnar deilur um staðsetningu og starfsemi Reykjavíkurflugvallar allt frá því að Bretar gerðu flugvöllinn á árum síðari heimsstyrjaldar. Deilurnar snúast meðal annars um ólíka hagsmuni höfuðborgar og landsbyggðar, skipulagsmál og flugtæknileg atriði, auk þess sem pólitík kemur mikið við sögu. Ætlunin er að varpa nýju og skýrara ljósi á ýmsa þætti málsins, meðal annars áhrif flugvallarins á þróun miðbæjarins. Að lokum verður vikið að stöðu flugvallarmálsins í dag og spurt, í ljósi sögunnar, hvort raunhæf lausn sé í sjónmáli.

Arnþór Gunnarsson er sjálfstætt starfandi sagnfræðingur. Hann er með BA-próf í sagnfræði frá Háskóla Íslands og MS-próf í ferðamálafræði frá sama skóla. Arnþór hefur ritað greinar og bækur um söguleg efni, m.a. Sögu Hafnar í Hornafirði (1997 og 2000), Guðna í Sunnu. Endurminningar og uppgjör (2006) ogLífæðina/Lifeline (2017) ásamt portúgalska ljósmyndaranum Pepe Brix. Á næstu vikum kemur út eftir Arnþór ritið Saga flugvalla og flugleiðsögu á Íslandi, sem Isavia gefur út.


This page

Um félagið

Sagnfræðingafélag Íslands er fagfélag íslenskra sagnfræðinga. Sem slíkt er það vettvangur fyrir umræður um sérfagleg málefni, en jafnframt vill það stuðla að þverfaglegum rökræðum um vísindi og fræði almennt. Félagið stendur reglulega fyrir opnum félagsfundum, ráðstefnum, og ýmsum fagtengdum fundum.

Póstfang félagsins er:
Sagnfræðingafélag Íslands
ReykjavíkurAkademían
Þórunnartún 2
IS-105 Reykjavík

Tölvupóstfang félagsins er: sagnfraedingafelagid@gmail.com

Einnig má hafa samband við Kristínu Svövu Tómasdóttur, formann Sagnfræðingafélagsins, í gegnum tölvupóstfangið kristinsvava@gmail.com

About the Association

The Icelandic Association of Historians can be contacted via email: sagnfraedingafelagid@gmail.com.

Search this page


Gammabrekka

Við minnum á póstlista sagnfræðinga. Þar fara daglega fram líflegar umræður um spennandi málefni.

Skráðu þig á Gammabrekku.

Random image

Hádegisfyrirlestrar Sagnfræðingafélagsins haust 2018

18. september
Valur Gunnarsson: Á milli Hitlers og Stalín: Mestu hörmungartímar Norðurlanda á 20. öld

2. október
Guðmundur Jónsson: Refsing guðs, náttúruhamfarir eða samfélagsmein? Um orsakir hungursneyða á Íslandi

16. október
Erla Dóris Halldórsdóttir og Magnús Gottfreðsson: Áhrif spænsku veikinnar á barnshafandi konur á Íslandi árið 1918

30. október
Atli Antonsson: Menningarsaga eldgosa á Íslandi frá Skaftáreldum til nútímans

13. nóvember
Ásta Kristín Benediktsdóttir og Hafdís Erla Hafsteinsdóttir: Mesti óvinur mannkyns, hórsótt eða eyðni? Orðræður um HIV á Íslandi

27. nóvember
Vilborg Auður Ísleifsdóttir: Hungursneyðir og hremmingar á 16. öld

Allir fyrirlestrar eru haldnir í fyrirlestrasal Þjóðminjasafns Íslands, hefjast klukkan 12:05 og lýkur klukkan 13:00


RSS for entries. RSS for comments.

Powered by WordPress. Valid XHTML & CSS.

Fótur

Sagnfræðingafélag Íslands - Sími: 661-2671- Tölvupóstur: sagnfraedingafelagid@gmail.com